Ibhodi Lokweluleka Ngezesayensi likaNobhala Jikelele WeZizwe Ezihlangene lahlangana ngaphambi kweNgqungquthela Yekusasa ukuze kuxoxwe ngokuthenjwa kwesayensi.
Ithanyelwe yi-CEO ye-ISC uSalvatore Aricò, umhlangano ubuseNew York, e-US, ukuze kwenziwe isitatimende esisemthethweni mayelana nokwethenjwa kwesayensi.
I-SAB yaxoxa ngokuthi isayensi nobuchwepheshe yizimpumelelo ezimbili eziphawuleka kakhulu zesintu, ezibumba umhlaba ngezindlela ezijulile—kusuka ekwehliseni ubumpofu bomhlaba wonke kuye ekwandiseni isikhathi sokuphila kwabantu, ukwenza ngcono izinga lokuphila, kanye nokujulisa ukuqonda kwethu indawo yonke. Iyavuma ukuthi ngezinselele ezinkulu ezibhekene nesintu, inqubekelaphambili yesayensi ingaba nokhiye wokwakha imiphakathi enempilo, elinganayo, nephephile. Kodwa-ke, i-SAB iphinde ivume ukuthi ukuze leli khono lifezeke ngokugcwele, kubalulekile ukuthi izakhamizi zizibandakanye futhi zaziswe ngocwaningo lwakamuva kanye nentuthuko kwezesayensi nobuchwepheshe.
Esinye sezithiyo ezinkulu kulo mzamo ukukhula kokungathembani isayensi nezikhungo zayo, okubhebhethekiswa imibono yokuthi ososayensi bangase bangaxhumani nomphakathi noma baqhutshwa izisusa zezombangazwe.
Esinye sezixazululo kwakungeyeNhlangano Yezizwe, ngokusebenzisa Ishumi Leminyaka Lamazwe Ngamazwe Lo Isayensi Yentuthuko Esimeme (2024-2033) ukubhekana nalolu daba ngokugqugquzela ukwethenjwa kwesayensi emhlabeni wonke. I-SAB iphakamise ukuthi ngokusebenzisana nenethiwekhi eyahlukene yongoti bemikhakha ehlukene, i-UN ingadlala indima ebalulekile ngokugqugquzela imfundo yesayensi, ikhuthaze ukuxoxisana phakathi kososayensi, abakhi bezinqubomgomo, kanye nomphakathi, kanye nokuqhubekisela phambili ukutholakala kolwazi okuvulekile, ukusiza ukubuyisela ukuzethemba komphakathi isayensi. Ngokuqinisekisa ukuthi izinzuzo zentuthuko yesayensi zabiwa ngokulinganayo, nangokusheshisa ukusekelwa ukuze kuzuzwe Izinjongo Zokuthuthukiswa Okusimeme, ikakhulukazi ekubhekaneni nokungalingani phakathi kweNyakatho neNingizimu yomhlaba, i-UN ingasiza ekwakheni ikusasa elibandakanya wonke umuntu nelisimeme, lapho isayensi. isebenza njengamandla ahlanganisayo enqubekelaphambili kanye nenhlalakahle yabo bonke.
Bekuyilungelo ukumela uMkhandlu Wesayensi Yezizwe Ngezizwe endaweni yokuhlehla Yebhodi Lokweluleka Ngezesayensi kaNobhala-Jikelele we-UN, lapho ngathola khona ithuba lokwabelana ngemibono nezisombululo namanye amalungu ebhodi, ososayensi abakhulu bezinhlangano ze-UN, amanethiwekhi olwazi lozakwethu, kanye nozakwethu. . Njengoba silungiselela Ingqungquthela Yesikhathi Esizayo futhi singena Eshumini Leminyaka Lesayensi Yentuthuko Esimeme, ukwethemba isayensi kuhlala kuyisici esibalulekile sokuthinta abacwaningi, abashicileli, abenzi benqubomgomo, kanye nemiphakathi ngokufanayo. Kufanele sisekele izimiso zokucabanga okujulile kanye nendlela yesayensi, siqinisekise ukuba sobala kanye nokufinyelela olwazini, silwe nokungalungi kanye nokwaziswa okungelona iqiniso ngesikhathi sokuphazamiseka okukhulu kolwazi oluku-inthanethi, futhi senze izingxoxo ezivulekile kuwo wonke amazinga okwenza inqubomgomo ukuze kuqinisekiswe ukulingana nokuqhubekayo. ikusasa lawo wonke umuntu.
Salvatore Aricò, CEO, International Science Council
I-SAB nezinhlangano zayo ezinwetshiwe okubalwa kuzo i-ISC, bahlangane eNew York ukudingida i-Trust in Science.
Isitatimende Sebhodi Lokweluleka Ngesayensi Ngokuthenjwa Kwesayensi
September 17, 2024
Isayensi nobuchwepheshe kuphakathi kwezinto ezinkulu ezizuzwe isintu: ukusiza ukunciphisa ubumpofu emhlabeni wonke, ukwandisa isikhathi sokuphila kwabantu, ukuthuthukisa izinga lethu lokuphila, nokuqonda indawo yethu endaweni yonke. Inqubekelaphambili yesayensi ingasisiza ukuthi sixazulule ezinye zezinselele ezinkulu zobuntu. Ukuze kufezwe lesi sithembiso futhi kwakhiwe imiphakathi enempilo, elinganayo futhi ephephile, izakhamuzi kufanele zihlanganyele futhi zaziswe ngocwaningo kanye nentuthuko entsha kwezesayensi nobuchwepheshe.
Inselele eyinhloko ekukhulumisaneni okunjalo ukukhula kokungathembani isayensi, izisebenzi zayo nezikhungo zayo. Eminyakeni yamuva, lokho kungathembani kuye kwabhebhethekiswa umbono owandile wokuthi ososayensi nezikhungo zabo “ezikhungweni eziphakeme” bangase bangasebenzi futhi ngezinye izikhathi basetshenziselwe izinjongo zezombangazwe esikhundleni sokuzuzisa umphakathi. Lokhu kuntuleka kokwethenjwa komphakathi kuye kwajula nakakhulu ukusabalala kokwaziswa okunganembile, ukucasuka, nokuguguleka kokucabanga okusekelwe ebufakazini. Kweminye imikhakha, ukungathembani kukhona ngisho naphakathi kososayensi ngokwabo, abangase basebenzele izinkampani ezincintisanayo, okuphakamisa ukukhathazeka ngokuthi ucwaningo lungase lucheme ngenxa yokungqubuzana kwezinzuzo noma izingcindezi zezimali.
Sikholelwa ukuthi iNhlangano Yezizwe, ngaphansi Kweshumi Leminyaka Yesayensi Yentuthuko Esimeme (2024-2033) kanye nokusebenzisana nochwepheshe besayensi abahlukahlukene nabahlukahlukene abavela kuwo wonke umhlaba, ingabamba iqhaza ekubuyiseleni ukwethenjwa ngezindlela ezimbalwa: ukuhlinzeka ubuholi be-UN ngokuhlolwa. kanye nokuhlolwa komkhathizwe wentuthuko kwezesayensi nobuchwepheshe; ukusiza ukusungula inethiwekhi enezingqimba yabaholi bomcabango abathembekile, okuhlanganisa namalungu ahlonishwayo emiphakathi yendawo; ukugqugquzela imfundo yesayensi nokubaluleka kokucabanga okusekelwe ebufakazini; ukugqugquzela inkhulumomphendvulwano phakathi kososayensi, abenzi bezinqubomgomo, kanye nomphakathi; ukunikeza ukufinyelela okuvulekile olwazini olusha; ukukhuthaza ososayensi kanye nezikhungo zabo ukuthi ziphendule ezidingweni zomphakathi ngokuqhubekisela phambili Izinjongo Zentuthuko Eqhubekayo ze-UN; ukulwa nokungalingani okujulile phakathi kweNyakatho neNingizimu yomhlaba; kanye nokondla “isiko lesayensi” lapho zonke izakhamuzi zinomuzwa wokuthi zinelungelo lokubamba iqhaza, nalapho izinzuzo zesayensi zitholakala kubo bonke.
Ukuze siqhubekisele phambili lezi zifiso, sikhuthaza i-UN kanye nenethiwekhi yayo yezikhungo ezixhumene nayo ukuthi: (1) idale futhi isekele izinkundla zendawo zabaholi bomphakathi, amabhizinisi, abantu abavamile, nososayensi, lapho bengaqonda khona uhlobo lokucabanga okujulile kwesayensi, okusha. intuthuko, futhi ubambe iqhaza ocwaningweni lwesayensi; (2) ukusekela “amaqoqo omphakathi” ocwaningo lwesayensi olufinyeleleka kalula, olusobala, noluqondakalayo ngolimi olulula; (3) ukuthuthukisa izinhlelo zokufunda isayensi ezikoleni nasezindaweni zokusebenza, kugcizelela ukucabanga okujulile, indlela yesayensi, nokubaluleka kokuthatha izinqumo okusekelwe ebufakazini; (4) basekele, bakhuthaze, futhi baphendule izinhlolovo zaminyaka yonke ezihlola ukwethenjwa komphakathi kwezesayensi futhi zihlonze izindlela zokulwa nokwaziswa okungelona iqiniso nokungahloniphi, ikakhulukazi ezinkundleni zokuxhumana; (5) ukusungula amaphaneli esayensi yamazwe ngamazwe ku-AI kanye nobunye ubuchwepheshe obungase buphazamise ukuze kube nokuhlolwa kwesayensi okujwayelekile, okuthembekile, nokungachemi okwazisa izinqubomgomo nokubusa; kanye (6) nokusekela nokwenza lula ukuxhumana nokuxhumana phakathi kososayensi emhlabeni wonke.
Ibhodi lethu lizibophezele ekuphakamiseni indima yesayensi nobuchwepheshe ngaphakathi nangaphandle kwe-UN, ukusiza ekwakheni ukwethembana okukhulu, ukusekela ilungelo lomuntu lokuzuza ekuthuthukisweni kwesayensi okuphephile, okulinganayo, nokusebenzisa amandla alo amakhulu ukuhlangabezana nezinselele ezicindezela kakhulu. ezibhekene nathi namuhla nakusasa.
Ngo-Agasti 2023, uNobhala-Jikelele u-António Guterres waqoka Ibhodi Lokweluleka Ngesayensi (i-SAB) ukuthi linikeze izeluleko ezizimele, eziqinile, nezisebenzayo ezindabeni ezibucayi ekuhlanganeni kwesayensi, ubuchwepheshe, kanye nomphakathi, ukufeza ukuzibophezela okuvela “I-Ajenda Yethu Evamile” umbiko. Iqhaza eliyinhloko le-SAB ukweluleka uNobhala-Jikelele kanye nabaholi abaphezulu be-UN mayelana nentuthuko yesayensi esezingeni eliphezulu, ukulindela izinselele ezivelayo, kanye nokunikeza izincomo zokulawula ubungozi kanye nokusetshenziswa kwamathuba.
Ibhodi liqukethe ososayensi abayisikhombisa abavelele abasebenza ngobuhlakani bokwenziwa, isayensi yezemvelo, kanye nebhayoloji. Isekelwa Ososayensi Abayinhloko Be-UN, Inxusa Lezobuchwepheshe Le-UN, Umphathi Wenyuvesi Ye-UN, kanye nenethiwekhi yezinhlangano zesayensi eziyi-11. enye yazo yi-ISC, enweba ukufinyelela kwayo ngokwendawo kanye nesihloko. Ngokukhuthaza ukwethenjwa okukhulu kwezesayensi, i-SAB ihlose ukukhulisa ukwethembela kweNhlangano Yezizwe Ezihlangene ebufakazini besayensi ekuthathweni kwezinqumo futhi iphakamise indima yesayensi kuzo zonke izinkundla zamazwe ngamazwe.
Image by UBernd Dittrich ku-Unsplash