bhalisela

Ukusebenzisana kwezesayensi kwamazwe ngamazwe: Okubalulekile kodwa okusengcupheni

Njengoba izinselele zomhlaba zikhula zibe nzima kakhulu, izisekelo zokusebenzisana kwezesayensi yamazwe ngamazwe zisengozini kakhulu. Kulesi sitatimende, i-International Science Council's Governing Board igcizelela isidingo esiphuthumayo sokuvikela nokuqinisa ukubambisana komhlaba wonke kwezesayensi - kubalulekile hhayi nje ekuthuthukisweni kolwazi nokusungula izinto ezintsha, kodwa nokuvikela inhlalakahle yabantu neplanethi ngokufanayo.

Isayensi iwuhlobo olukhethekile lolwazi olwabiwe emhlabeni wonke oludingwa umhlaba kakhulu kunangaphambili ekubhekaneni nezinselele wonke umuntu obhekene nazo. Ukusebenzisana kwamazwe ngamazwe okusenhliziyweni yakho kudalwe emashumini amaningi eminyaka, kodwa manje kusengcupheni futhi kuntekenteke. Njengoba kubhekwa ukubaluleka okukhulu kwesayensi enhlalakahleni kazwelonke neyomhlaba wonke, UMkhandlu Wesayensi Wezizwe Ngezizwe unxusa bonke abenza izinqumo ukuthi baqinisekise ukuthi imigomo yesayensi nezikhungo zayo ivikelekile, nokuthi ukubambisana kwesayensi yamazwe ngamazwe kuyagcinwa futhi kuqiniswe ngendlela efanele.

Kule minyaka engama-200 edlule, isayensi ibambe iqhaza elikhulu ekuthuthukiseni izinga lempilo yomuntu, ukugqugquzela ukukhula komnotho, kanye nokujulisa ukuqonda okubanzi kwemvelo nomphakathi. Zonke izizwe zisebenzisa isayensi ukuthuthukisa izithakazelo zazo-ngezempilo, inqubekelaphambili yomphakathi kanye nentuthuko yezomnotho. Okuningi kwalokhu kuhlomula kuzwelonke kufinyelelwa ngokutshalwa kwezimali okubalulekile ocwaningweni, okuhlanganisa umkhakha ozimele kanye nezinhlangano ezisiza umphakathi, kanye nokusebenzisana phakathi komphakathi wesayensi womhlaba wonke—ngoba ulwazi lweqa imingcele kazwelonke. Le ndlela yokuhlanganisa isibe bucayi kakhulu uma kubhekwa izinsongo ezikhona empilweni yeplanethi neyomphakathi esibhekene nayo manje. 

Isayensi iphinde ibambe iqhaza elibalulekile ekuthuthukiseni amazwe ezomnotho, ezokuphepha, kanye nezinjongo zawo ze-geostrategic. I-mantra yenqubomgomo esetshenziswa ngokwandayo yesayensi yokuthi "ivuleleke ngangokunokwenzeka futhi ivalwe njengoba kudingeka" akumele inwetshwe ngaphezu kwesidingo esisemthethweni. 

Isayensi ibe negalelo, futhi yadalula, ezindabeni zomthelela wabantu nobuchwepheshe babo emhlabeni kuwo wonke amazinga, kusukela endaweni kuya emhlabeni jikelele. Emashumini ambalwa eminyaka adlule, izizwe nososayensi bazo baye basebenzisana ukuze bahlonze, bafune ukunciphisa, futhi bazivumelanise nalezi zingozi. Lokho kubambisana kuvame ukweqa ukungezwani kwe-geostrategic ngoba kuyintshisekelo yazo zonke izizwe ukuvikela ukuhlangana komhlaba wonke. 

Okusekela zonke isayensi isethi yezimiso ezisekelwe ku-empiricism, obala, ukuqinisekiswa kwekhwalithi nokuvuleleka okuvumela isayensi ukuthi ibe uhlelo lomhlaba wonke lolwazi. Nokho, ukusetshenziswa kolwazi lwesayensi kunqunywa ngokufanelekile imiphakathi olugxiliswe kuyo. Imiphakathi yesayensi ilungile ukuthi ikhathazeke ngamandla ayinselele. Ukusebenzisana kwesayensi kwamazwe ngamazwe kumele kuqhubeke; isibopho sokusekela ucwaningo kumele sabiwe ngokulinganayo - hhayi nje ukuvikela imiphumela yesayensi, kodwa ngenxa yokuthi amazwe atshala imali futhi asekela isayensi nawo akhula ezinzuzweni zayo eziningi. Ukuziba isayensi kwandisa ubungozi ku-commons yomhlaba. Ukubambisana kwezesayensi kukhuthaza ukuxoxisana okunokuthula phakathi kwamazwe. 

Ngakolunye uhlangothi, umphakathi wezesayensi kufanele uhlale uthembekile emigomeni yawo ewumongo kodwa kufanele uxhumeke ngokuseduze nangokunenjongo emphakathini. Inkontileka phakathi kwesayensi nomphakathi kufanele ivuselelwe ngokuqhubekayo ukuze isayensi yenze umnikelo obalulekile ekuthuleni, ekuvikelekeni nasekuphileni kahle.

Njengenhlangano yomhlaba engenzi nzuzo ikakhulukazi ehlanganisa izinyunyana zesayensi, izikhungo zemfundo ephakeme zesayensi yezemvelo nezenhlalo neyomuntu, imikhandlu yocwaningo, izinhlelo zesayensi nezinye izinhlangano zesayensi, uMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe uzibophezele embonweni wesayensi njengento ewusizo emphakathini emhlabeni wonke. Sicela zonke izinhlaka zomphakathi ukuqaphela ukuthi umkhuba wesayensi okhululekile futhi onesibopho kuwumzamo womphakathi obalulekile ekuthuthukisweni kwaso sonke isintu..


Hlala unolwazi lwakamuva ngezincwadi zethu zezindaba