bhalisela

Iminyaka emihlanu yokufunda ilungile - Isayensi nobunjiniyela bomhlaba ongena track

Iphepha lesikhundla elihlanganyelwe elivela kubambisene beQembu Elikhulu Lomphakathi Wesayensi Nezobuchwepheshe, UMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe (i-ISC) kanye Nenhlangano Yomhlaba Yezinhlangano Zobunjiniyela (i-WFEO), elungiselelwe Iforamu Yezombangazwe Yezinga Eliphezulu Ye-UN yowezi-2025.

Iphepha lesikhundla lethula izingqikithi eziyisikhombisa ezibalulekile kanye nezibonelo eziyi-17 ezibonisa ukuthi isayensi nobunjiniyela kuyithuthukisa kanjani intuthuko esimeme - nokuthi yini edingekayo ukuze kuqiniswe umthelela wako eminyakeni emihlanu yokugcina ye-Ajenda yowezi-2030.


Iminyaka emihlanu yokufunda ilungile - Isayensi nobunjiniyela bomhlaba ongena track

I-DOI: 10.24948 / 2025.03
Idethi yokushicilela: 30 Juni 2025
Umshicileli: I-International Science Council


Itimu 1: Ukubaluleka kokubambisana kwezesayensi yamazwe ngamazwe ekubhekaneni nezinselele zomhlaba

  • Vula ubambiswano lwengqalasizinda yesayensi lokwakhiwa kwamandla e-SDG eGlobal South
  • Ukunika amandla impendulo yenhlekelele ethembekile nethembekile: Vula izinqubomgomo zedatha esekwe kwisayensi ukuze uqinise umhlaba

Itimu 2: Isayensi njengethuluzi lokubambisana nokwakha ukuthula

  • Ukuphathwa kwezindawo zokudoba i-tuna e-Pacific Small Island States Developing States
  • Ukusebenzisa ukubambisana kwesayensi yamazwe ngamazwe ukuze kuliwe nokugawulwa kwemithi okungekho emthethweni: Ukuhlolwa komhlaba wonke ukwazisa ukubusa kwe-UN kwezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo

Ingqikithi yesi-3: Ukubophela ubuchwepheshe ukuze kuthuthuke esimeme

  • Ukusuka ocwaningweni kuye kumthelela: ukuguqula ukudalulwa kwedatha yokusimama kusuka kuzindleko kuya ekutshalweni kwezimali ngokusebenzisa imodeli ye-AI esekelwe kwisayensi
  • Ukuguqula i-CO2 yezimboni ibe okuphakelayo kwezilwane zasemanzini: Ukutshalwa kwe-microalgae enkulu eNyakatho neNorway
  • Amandla avuselelekayo ahlangabezana nokubuyiselwa kwemvelo: Imodeli ehlanganisiwe yentuthuko ebandakanyayo e-high-altitude Qinghai, China.
  • Isayensi yamadolobha ahlakaniphile: Ukusebenzisa ucwaningo lwezinhlelo zasemadolobheni ukulungisa kabusha uhambo lokuya emadolobheni amakhulu aseChina

Ingqikithi yesi-4: Ukuhlanganisa isayensi, inqubomgomo kanye nolwazi lobuningi ukuze senze izinguquko

  • Ukuxhumanisa iseluleko sesayensi kuhulumeni wonke: Ingxoxo kazwelonke yaseJalimane phakathi kwemikhandlu yokwelulekwa kwesayensi
  • Ukubuyisela kabusha izixhobo zamakhorali e-Belize: Indlela esekwe kwisayensi, esekwe emphakathini ekubuyiseleni i-ecosystem yasolwandle
  • Ukuhlanganisa ndawonye izinhlelo zolwazi lwendabuko nesayensi: Iseluleko sesimo sezulu seGreat Barrier Reef

Itimu yesi-5: Ukubambisana kwababambe iqhaza abaningi kanye nokusebenzelana kwezigwegwe ukuze kuthuthukiswe ukuqaliswa okudidiyelwe kwe-SDG

  • Isayensi esebenzayo yokuphathwa kwamahlathi okuholwa ngumphakathi e-Upper Katanga, eDemocratic Republic of the Congo
  • Isiko le-ginger tissue for food security: Imodeli yobambiswano olusekelwe kwisayensi yezolimo ezisimeme e-Samoa

Ingqikithi 6: Ukwakha amandla kanye nobuholi obuhlukahlukene kwezesayensi

  • Ukuguqula isayensi kusuka ngaphakathi: Ukuthuthukisa ukulingana kobulili ezinhlanganweni zesayensi zomhlaba wonke
  • Idizayini egxilile nolwazi lwamadlozi lwemfundo ebandakanyayo kanye nesenzo sezulu e-Vaupés, Colombia

Itimu 7: Ukuzibandakanya komphakathi nolwazi lokufunda ngesayensi njengezisekelo zokwethemba isayensi

  • Isayensi yesakhamuzi yokuqapha ama-microplastics: Ukunikeza amandla izikole zaseMalaysian ngokusebenzisa ulwazi lwezemvelo
  • Isayensi ye-AZ nokufunda ngezempilo kwabafundi abasebasha eMalaysia

Njengoba nje sekuyiminyaka emihlanu kuya ku-2030, isayensi nobunjiniyela kukhombisa amandla azo okuqhuba inqubekelaphambili kuzo zonke Izinjongo Zokuthuthukiswa Okusimeme, kodwa leli thuba lisongelwa ukungezwani okukhulayo kwezwe, ukuncipha kwenkululeko yesayensi, kanye nokutshalwa kwezimali okuncane. Ukuze bahlale besendleleni, ohulumeni kufanele bavikele isayensi njengento ewusizo emphakathini emhlabeni wonke, basekele ukubambisana okubandakanya wonke umuntu kanye nokuqondisa izigwegwe, futhi bavumelanise inqubomgomo noxhaso nemigomo yokusimama yesikhathi eside. Isayensi nobunjiniyela kungaba amathuluzi anamandla okuthula, ukulingana, nokusungula izinto ezintsha, kodwa umthelela wako uncike ekubuseni okunesibopho, ubuholi obuhlukahlukene, nokwethenjwa komphakathi.

Manje yisikhathi sokuqinisa izisekelo ezixhumanisa ulwazi nesenzo - ngentando yezombangazwe enesibindi nokuzibophezela okuvuselelwe ekusebenzisaneni komhlaba wonke.


Iminyaka emihlanu yokufunda ilungile - Isayensi nobunjiniyela bomhlaba ongena track

I-DOI: 10.24948 / 2025.03
Idethi yokushicilela: 30 Juni 2025
Umshicileli: I-International Science Council


Isithombe sekhava: UJules Marvin Eguilos nge-Unsplash