Yiba yingxenye yesenzo seqoqo esishintsha igeyimu esilolonga ikusasa lesayensi nobuntu.
Sisesimweni esibucayi soshintsho. Inqubekelaphambili ehamba kancane ezinseleleni zokusimama isikhumbuza ukuphuthuma ukucabanga okukhulu nokwenza ngesibindi. Umphakathi wesayensi yomhlaba usulungele ukuhlangabezana nalesi sikhathi kodwa awukwazi ukukwenza uwedwa. Sidinga abaxhasi bezimali abacabanga phambili kanye nozakwethu abazimisele ukwamukela ukuqanjwa kabusha, futhi sinikeze amandla le ndlela yokuvelela eqhutshwa umgomo.
The Ikhomishini Yomhlaba Wonke Yezinjongo Zesayensi YokusimamaUmbiko wenoveli, owembulwe ku-2023 UN High-Level Political Forum, “Ukuphenyisisa Imodeli Yesayensi: Umhlahlandlela Wokuthunywa Kwesayensi Wokusimama,” ichaza lesi sibonelo esisembonweni. Ifuna ukuphakamisa ukusebenzisana phakathi kwesayensi, inqubomgomo, nomphakathi kuze kufike ezingeni eliphakeme, eliklanyelwe inkathi yethu engakaze ibonwe. Umgomo uwukunikeza ulwazi olusebenzisekayo ngokugcwele, oludidiyelwe, futhi luhileleke, okuhloswe ngalo ukuthola izixazululo ezihambisana nesilinganiso sezinselele ezibucayi zomuntu.
"Imishini yesayensi eqalwe yi-ISC ihlose ukuhlonza nokusebenzisa ngokushesha izinyathelo ezihlangene zokwandisa izinzuzo zesayensi ngalesi sikhathi, kusabela ukuphuthuma kwesimo".
Ngemva kocingo oludonse iziphakamiso ezingaphezu kuka-250 emhlabeni jikelele, sethule uhlu olufushane lwe-multi-takeholder consortia, ngamunye ulungele ukuzama lolu hlobo lokuguqula.
Phakathi nonyaka ka-2025-26, I-Asia Science Mission (ASM) ithuthukise ukubonakaliswa kwesifunda kwemodeli ye-ISC Science Mission.
Iphrojekthi yeSayensi Missions for Sustainability yi- Uhlelo olugunyazwe ngokusemthethweni ngaphansi Kweshumi Leminyaka Yesayensi Yentuthuko Eqhubekayo.
Umlando: I-Global Forum of Funders
Ivuma isidingo esicindezelayo sokukhulisa isayensi ukuze kuthuthuke esimeme, i-ISC kanye nozakwethu basungula i-Global Forum of Funders - inkundla yokuhlanganyela ehlanganisa abaholi abavela ezikhungweni zikazwelonke ezixhasa ngezimali ucwaningo, izinhlangano zosizo lwentuthuko yamazwe ngamazwe, izisekelo ezizimele, nezikhungo zesayensi.
Ngokubona ukubaluleka kokuthuthukisa ngokugcwele isayensi ukuze kuthuthuke esimeme, uMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe wethule umkhankaso we-Global Forum of Funders (GFF) ngo-2019. Ukusebenzisana nezinhlangano ezihlonishwayo njenge-International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA), I-Swedish Development Cooperation Agency. (Sida), nabanye, i-ISC isungule i-GFF njengenkundla ebandakanya bonke abantu. Ihlanganisa abaholi abavela ezikhungweni zikazwelonke ezixhasa ngezimali ucwaningo, izikhungo zosizo lwentuthuko, izisekelo ezizimele, nezikhungo zesayensi, i-GFF izinikele ekukhuliseni imizamo ehlangene phakathi kwezinhlelo zoxhaso lwezimali zomhlaba wonke kanye nesayensi ukuze kuthuthukiswe umthelela wesayensi ekusetshenzisweni kwe-SDG.
Iforamu yokuqala eyabanjwa ngo-2019, isingathwe yi-US National Academy of Sciences e-Washington DC Abaholi abangamashumi ayisishiyagalombili abamele imikhakha eyahlukene basungule iDecade of Global Sustainability Science Action. Kuyo yonke Le minyaka Eyishumi, abaxhasi bezimali besayensi kanye nomphakathi wocwaningo bahlose ukusebenzisa indlela ephelele yokubhekana nezinselele zomhlaba wonke, ukugcizelela ukudalwa kolwazi oluguquguqukayo, ukukhuthaza ucwaningo oluqhutshwa umgomo, kanye nokweseka imisebenzi ebalulekile evumelayo njengokuthuthukiswa kwamandla kanye nokuhweba ngolwazi.
Ngaphezu kwalokho, abaxhasi bezimali besayensi baphathise uMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe ngokwakha i-ajenda yesenzo esibalulekile sesayensi ukuze kube lula uguquko lomphakathi olubheke ekusimameni. Ngemva kocingo lomhlaba wonke kanye nokubuyekezwa okubanzi kwezincwadi, i-ISC yakha imibiko emibili ebalulekile: “I-Unleashing Science: Ihambisa Imishini Yokusimama"Futhi"Ukuhlanganiswa Kwezikhala Zokucwaninga Zesayensi Zokwenza Imiphakathi Ikwazi Ukufeza Izinjongo Zentuthuko Esimeme ngo-2030,” eyanyatheliswa ngo-2021.
Umbiko we-Unleashing Science ucele umzamo ohlangene wokukhiqiza ulwazi olusebenzisekayo ngokusebenzisa isethi yemishini yesayensi ukuze kusimame, kusetshenziswe isayensi eqhutshwa inhloso ehambisana nokuzibandakanya kwabakhi bezinqubomgomo, izinhlangano zomphakathi kanye nezinkampani ezizimele. Wethulwa kuseshini yesibili ye-GFF ngo-Ephreli 2021, lo mbiko wadonsa ukunakwa okukhulu, okwaholela ekutheni i-ISC inikezwe umsebenzi wokuhola uhlelo lokubonisana ukuze kuhlonzwe izinhlelo zesikhungo kanye nezindlela zokuxhasa ngezimali zokuqalisa le mishini.
Lesi sinyathelo saholela ekwakhekeni kweKhomishana Yomhlaba Wonke Yezinjongo Zesayensi Yokusimama, okwathi, ngosizo lweQembu Lokweluleka Ngezobuchwepheshe (TAG), yakha imodeli yokuqaliswa kweMishini Yesayensi Yokusimama. Le modeli ichazwe ku- Ukuphenyisisa Imodeli Yesayensi: Umhlahlandlela Wokuthunywa Kwesayensi Wokusimama umbiko.
Ukuze kuqalwe imodeli ye-Science Missions for Sustainability, i-International Science Council yaqala ubizo lomhlaba wonke. I-Council yamema abaxhasi abanombono ukuthi basekele ukuthuthukiswa kanye nokuqaliswa kwe-Science Missions for Sustainability emhlabeni wonke. Le misebenzi yaklanywa ukusabalalisa isayensi yomhlaba wonke ngesivinini kanye nesilinganiso esidingekayo ukuze kuxazululwe izinselele zethu zokusimama ezicindezela kakhulu.
Lolu hlelo luholwa yi-International Science Council ngokubambisana neSwedish Development Cooperation Agency (Sida), National Science Foundation (USA), National Research Foundation (South Africa), International Development Research Centre (Canada), UK Research and Innovation, International I-Institute for Applied Systems Analysis (Austria), Future Earth, Belmont Forum kanye neVolkswagen Stiftung.
Ukuze uthole ukwaziswa okwengeziwe okungemuva, bona futhi: