Incazelo ye-ISC 'yelungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi' inikeza uhlaka olucacile lokuqonda ilungelo lesayensi, igcizelela ukusetshenziswa kwalo ocwaningweni, inqubomgomo, kanye nokufinyelela olwazini lwesayensi emhlabeni wonke. Icacisa izibopho, amathuba, kanye nezibopho ekuqinisekiseni ukufinyeleleka kwendawo yonke kusayensi, ikhuthaza inkhulumomphendvulwano yomhlaba wonke ukuze ilolonge ikusasa elibandakanya wonke umuntu neliqhubekayo.
Ukubamba iqhaza nokuzuza kusayensi (okufushanisiwe 'kwelungelo lesayensi') kuyilungelo lomuntu wonke jikelele, kodwa ukuqonda nokusebenzisa leli lungelo kube yinkinga. Izibopho zombuso mayelana nelungelo lokubamba iqhaza kanye nokuzuza kwisayensi ziye zashaywa indiva, kanti imithelela kososayensi - okuhlanganisa nokuba khona okuyisisekelo kwaleli lungelo - isashaywa indiva umphakathi wesayensi womhlaba wonke.
Izinto ezibalulekile ngaphakathi kwesayensi kanye nesixhumi esibonakalayo senqubomgomo yesayensi zihlala zingaqondwa kahle futhi zingathuthukisiwe. Lokhu kufaka phakathi umbono wesayensi njengengxenye engaphakathi yesiko lomuntu, ukubaluleka kwemfundo nokufinyelela kwisayensi njengelungelo lomuntu, isibopho sokuvikela abakhiqizi bolwazi kanye nokukhiqizwa kolwazi, kanye nesifiso sokuthola ukusetshenziswa kanye nokusetshenziswa komhlaba wonke. izinzuzo zesayensi.
Incazelo ye-ISC icacisa ukuthi lisho ukuthini 'ilungelo lesayensi', nokuthi lizoyimisa kanjani inqubo yesayensi, kanye nokusetshenziswa kolwazi olukhiqizwayo.
Ilungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi kuwuhlaka oluvamile olusibekela inselelo yokuthi sicabangele ukuthi amalungelo ethu kufanele abe yini ekuzibandakanyeni nasekusebenziseni isayensi. Lokhu kugqagqana nama-ISC Izimiso Zenkululeko Nomthwalo Wemfanelo Kwezesayensi, esisikhuthaza ukuba sicabange ngezimo -inkululeko okufanele ivikelwe kanye nezibopho okufanele zigcinwe - ezivumela inqubekelaphambili yesayensi ukuze kuthuthukiswe abantu ngokuthula nangokuqhubekayo. Ilungelo lokubamba iqhaza kanye nokuzuza kusayensi lihambisana nale Migomo ngokubeka izifiso ezifanele zamalungelo nenkululeko, kuyilapho futhi kulinganiswa nezibopho nemikhawulo.
Yomibili Izimiso zibalulekile embonweni we-ISC we isayensi njenge-Global Public Good, ebeka isayensi njenge inzuzo izinsiza okufanele zifinyeleleke ngokukhululeka nangokunaphakade futhi zitholakale kunoma ubani.
Ngaphandle kokuvikela umkhuba wesayensi okhululekile nonomthwalo wemfanelo, futhi ngaphandle kokuqashelwa komhlaba wonke kwelungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi, lo mbono wendima eyinhloko yesayensi emphakathini awunakufezeka. Njengoba inhlonipho yenkululeko yesayensi kanye nokubambelela ezibophezelweni zesayensi kwehla emhlabeni jikelele, umphakathi wesayensi womhlaba ubhekene nengcindezi enkulu yokubhekana nezinsongo eziningi, eziphambanayo, nezikhona ezibhekene nemiphakathi yethu.
Ngakho-ke, ilungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi kufanele liqashelwe ngokungaguquki njengelungelo lomuntu wonke elinjalo.
I-International Science Council ikholelwa ukuthi kunelungelo lomuntu wonke lokubamba iqhaza futhi ajabulele izinzuzo zesayensi, nokuthi kuyisibopho sohulumeni ukudala nokusimamisa amathuba ezakhamuzi okusebenzisa leli lungelo.
Leli lungelo lithatha ilungelo lolwazi oluyisisekelo lwesayensi, kanye nelungelo lemfundo yesayensi, ukuqeqeshwa kanye nokwelulekwa.
I-ISC ibona lokhu kuhunyushwa kwelungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi njengombhalo ophilayo. Liholwa yiKomidi Lenkululeko Nomthwalo Wemfanelo Kwezesayensi, ubulungu be-ISC bunethuba lokuxhumana njalo ukuze kuqinisekiswe ukuthi umsebenzi wethu uhlala ubalulekile.
Incazelo ye-ISC yelungelo lokubamba iqhaza kanye nokuzuza kusayensi iphakamisa ukuqwashisa ngokubaluleka kwaleli lungelo - kanye nezibopho kulo - kuyo yonke imiphakathi yesayensi, amalungelo abantu, kanye nenqubomgomo. Incazelo ye-ISC ihlose ukukhuthaza izingxoxo ezibanzi kanye nokubamba iqhaza ekuthuthukisweni okuqhubekayo kwelungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi ngezindlela ezizozuzisa bonke abantu yonke indawo.
Ilungelo Lokuhlanganyela Nokuzuza Kwesayensi
Dawuniloda futhi uphrinte iphosta yethu echaza i-ISC yelungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi. Sekela umgomo we-ISC wokuqwashisa abantu ngokuwuveza ehhovisi lakho, elebhu, noma ekilasini, futhi wabelane ngakho nozakwenu nomphakathi.
Ilungelo lokubamba iqhaza kanye nokuzuza kusayensi (kubhekiselwa kuwo wonke amalungelo, amalungelo, kanye nezibopho ezihlobene nesayensi) licatshangelwa kafushane ku-Athikili 27 Isimemezelo Somhlaba Wonke Samalungelo Abantu (UDHR, 1948), naku-Article 15 ye Isivumelwano Somhlaba Wonke Emalungelo Ezomnotho, Ezenhlalakahle Namasiko (ICESCR, 1966), kodwa ayikho kule mibhalo enikeza imininingwane eminingi mayelana nezinga lelungelo, imikhawulo yalo, kanye nezibopho zalo. Lezi, nokho, zixoxwa kabanzi ku- 'Ukuphawula okujwayelekile No. 25 ku-athikili 15: isayensi nezomnotho, amalungelo ezenhlalo namasiko' (2020). Esikudingayo manje ukucaciswa okufingqiwe kakhudlwana kwelungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi kanye nokusebenza kwayo okungokoqobo kokuthi isayensi yenziwa kanjani kanye nendlela ulwazi lwesayensi olusetshenziswa ngayo.
La manothi achazayo anikeza ulwazi olwengeziwe esigabeni ngasinye se-ISC ekuchazeni ilungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi, echaza kabanzi ngezizathu zokufakwa kwawo, kanye nemithelela yawo ekusebenzeni kwesayensi nasekusetshenzisweni kolwazi lwesayensi.
Umhlahlandlela wokutolikwa kwe-ISC
Landa umhlahlandlelaSikumema ukuthi wabelane ngemicabango yakho mayelana nencazelo ye-ISC yelungelo lokubamba iqhaza nokuzuza kusayensi. Lokhu kuhumusha kuhloswe ngakho ukugqugquzela ingxoxo ebanzi futhi kube neqhaza ekuthuthukisweni kwayo okuqhubekayo ukuze kuzuze bonke. Impendulo yakho izosiza ukuqinisekisa ukuthi imibono eyahlukene ilolonge lolu hlelo.
Izimpendulo kuhlu lwemibuzo zizosiza futhi i-ISC ukuthi ibone amaphethini nezitayela zokuthi lokhu kuchazwa kubonwa kanjani, ngaphakathi nangaphandle kobulungu bethu. Lokhu kuzosivumela ukuthi silinganise ukujwayela, izindawo ezibalulekile esithakaselayo, futhi siqondise isenzo sesikhathi esizayo.
Uma unikeza imininingwane yokuxhumana, izosetshenziselwa kuphela izibuyekezo zokusebenzisana nemicimbi ezayo. Izimpendulo ezisetshenziswe ekuhlaziyweni kwezibalo ngeke zivezwe.
Uhlu lwemibuzo yempendulo
Nganoma yimiphi imibuzo, xhumana nomholi wephrojekthi Vivi Stavrou.
Uhulumeni waseNew Zealand uye wasekela i-CFRS kusukela ngo-2016. Lokhu kusekelwa kwavuselelwa ngomusa ngo-2019, noMnyango Wezamabhizinisi, Ukuqamba kanye Nokuqashwa, usekela i-CFRS ngoMeluleki Okhethekile we-CFRS u-Gustav Kessel, ozinze eRoyal Society Te Apārangi, kanye noDkt Roger Ridley. , Umqondisi Wezeluleko Nomkhuba Wochwepheshe, Inhlangano Yasebukhosini Te Apārangi.