I-International Science Council (ISC) ifuna iSikhulu Esiphezulu Sezesayensi esigqugquzelwe ukuthi sihole futhi sithuthukise iphothifoliyo yamasu Yenkululeko Nomthwalo Wemfanelo Kwezesayensi, sibhekane nezinselelo ezibucayi zomhlaba wonke zenkululeko yesayensi, izimiso zokuziphatha, kanye nokubandakanywa.
UMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe (ISC) ufuna iSikhulu Esiphezulu Sesayensi esigqugquzelekile, esinamandla ukuze siphathe futhi sithuthukise iphothifoliyo yaso Yenkululeko Nomthwalo Wemfanelo Kuzesayensi. Izindaba zenkululeko yesayensi kanye nokuziphatha ngendlela efanele kwesayensi kwenza enye yezindawo ezibalulekile emsebenzini woMkhandlu. Lezi zindaba zicutshungulwa kahle futhi zikhula nengcindezi. Lesi sikhundla sinikeza ithuba lokubumba isenzo se-ISC kule ndawo kanye nokuba neqhaza kumbono we-ISC wesayensi njengento ezuzisa umphakathi emhlabeni jikelele.
I-ISC yinhlangano yamazwe ngamazwe engekho ngaphansi kukahulumeni enobulungu bomhlaba obuyingqayizivele obuhlanganisa izinyunyana nezinhlangano zesayensi zamazwe ngamazwe ezingama-250, izinhlangano zesayensi zikazwelonke nezesifunda ezihlanganisa izikhungo zezemfundo nemikhandlu yocwaningo, imifelandawonye yamazwe ngamazwe nemiphakathi, kanye nezikole nezinhlangano ezisencane.
Umbono we-ISC ngowesayensi njengento ewusizo emphakathini emhlabeni jikelele. Umgomo we-ISC ukwenza njengezwi lesayensi yomhlaba wonke. Njengengxenye yalowo mgomo, i-ISC ilwela uku:
- Khuluma ngokubaluleka kwayo yonke isayensi kanye nesidingo sokuqonda okunolwazi olunolwazi kanye nokwenziwa kwezinqumo kuwo wonke amazinga, kusuka endaweni kuya emhlabeni jikelele;
- Ukugqugquzela nokusekela ukusebenzisana kwamazwe ngamazwe, kwezinhlanga ezahlukene, ikakhulukazi phakathi kwamaLungu oMkhandlu, ocwaningweni lwesayensi kanye nezifundo eziphathelene nezindaba ezikhathaza umhlaba wonke;
- Cacisa ulwazi lwesayensi ezindabeni ezikhathaza umhlaba wonke emphakathini nasezizindeni zenqubomgomo;
- Ukuthuthukisa nokusiza isayensi yokukhulumisana, ikakhulukazi lapho ithuthukisa okuhle okufanayo futhi ibhekana nezinselele zomhlaba wonke;
- Ukukhuthaza ukuqhubeka nokulingana kwentuthuko yesayensi, ubuhlakani kanye nokufaneleka kuzo zonke izingxenye zomhlaba;
- Ukusiza umphakathi wezesayensi kanye nababambiqhaza abafanelekile ezindimeni zabo ezihlukene ekuziphatheni kwesayensi naphezu kokuvela kwezinhlelo zesayensi;
- Vikela futhi ukhuthaze umkhuba wamahhala nowesibopho wesayensi.
IKomidi le-ISC leNkululeko kanye nokuzibophezela kwezeSayensi (I-CFRS) iyindikimba yokweluleka esemthethweni I-ISC Governing Board enikezwe umsebenzi wokunikeza isiqondiso nokwengamela ezindabeni eziphathelene nenkululeko nokuzibophezela kwezesayensi. Igunya layo ukuthi:
- ukuthuthukisa kanye nokusekela imigomo yenkululeko nokuzibophezela kwezesayensi;
- funa izixazululo zezinkinga eziphathelene nokudlula mahhala kososayensi, ukusebenzisana kwamahhala phakathi kososayensi nenkululeko yokuphishekela isayensi;
- ukubhekana nezindaba eziphuthumayo mayelana nokuziphatha okuhle kwesayensi;
- iqaphe ukubambelela koMkhandlu ezimisweni zawo ezibalulekile.
Indima
Isikhulu Sesayensi Esiphezulu Senkululeko Nomthwalo Wemfanelo Kwezesayensi sihola ekulawuleni umsebenzi woMkhandlu wenkululeko, umthwalo wemfanelo kanye nokubandakanywa kwesayensi. Lokhu kuhlanganisa nokweseka umsebenzi we-CFRS, ngokubambisana eduze nePhini Likamongameli Wenkululeko Nomthwalo Wemfanelo Kwezesayensi woMkhandlu kanye noMeluleki Okhethekile we-CFRS.
Ikakhulukazi, indima ihlanganisa:
- Ukwengamela ukuqapha kwamacala ajwayelekile ezinsongo ezibhekiswe ekusebenzeni kwesayensi kwamahhala nokunomthwalo wemfanelo;
- Ukweluleka Ibhodi Eliphethe I-ISC ngezitatimende noma izikhundla eziphathelene nokusebenza kwesayensi kwamahhala, okunomthwalo wemfanelo nokubandakanya wonke umuntu;
- Ukuthuthukisa izinhlaka nezimiso zokubambisana kwesayensi ephumelelayo neyokuziphatha;
- Ukuxhumanisa imihlangano (engokoqobo kanye neyomuntu), ama-ajenda kanye nezenzo zokulandelela ze-CFRS;
- Ukuqapha izinselele namathuba ekusebenzeni kwesayensi kwamahhala nokunomthwalo wemfanelo;
- Ukukhiqiza imibono yezinto ezintsha ezibalulekile noma imisebenzi ebumba umsebenzi woMkhandlu kule ndawo;
- Ukusebenza kuwo wonke ubulungu be-ISC ukufaka izinhlaka nezimiso zesayensi esebenzayo neyokuziphatha;
- Ukuphatha amaphrojekthi nezinhlelo ezinqunyelwe isikhathi zoMkhandlu. Lokhu kuhlanganisa ukuhola ekuthuthukisweni kwephrojekthi, ukuqaliswa, ukudidiyelwa, ukuphathwa kwesabelomali, ukuxhumana nokusabalalisa, ukubika nokubuyekezwa, kanye nokuqinisekisa ukuthotshelwa kwezidingo zomxhasi weqembu lesithathu. Lawa maphrojekthi angafaka phakathi umsebenzi omayelana nenkontileka yenhlalo phakathi kwesayensi nomphakathi, umkhuba obandakanyayo nowomthwalo wemfanelo wesayensi, isayensi ngezikhathi zezinhlekelele, njll.;
- Ukuhlinzeka ngobuchwepheshe besihloko kanye nokufaka isandla kumaphrojekthi aholwa abanye abasebenzi be-ISC kanye naMalungu e-ISC;
- Ukumela i-ISC emihlanganweni, izinkomfa kanye nemicimbi, okuhlanganisa nokuhlangana kwenqubomgomo.
Iziqu, ulwazi nolwazi
Kudingwa:
- Idigri yangemva kokuthweswa iziqu kusayensi (yemvelo noma yezenhlalo) enesipiliyoni somsebenzi okungenani seminyaka emihlanu kuyo yonke isayensi, inqubomgomo yesayensi kanye/noma ukuxhumanisa isayensi ezingeni lamazwe ngamazwe.
- Irekhodi elibonisiwe lokushicilelwe okufanelekile kwezemfundo nezobuchwepheshe.
- Ulwazi olukhonjiswayo lwemikhuba yamanje yesifunda neyomhlaba wonke, intuthuko evamile kanye nezindaba ezivelayo maqondana nenkululeko yesayensi kanye nokwenza kahle kwesayensi.
- Isipiliyoni ekwakhiweni nasekulethweni kwezinhlelo zesayensi noma amaphrojekthi.
- Isipiliyoni ekusekeleni amakomidi ezobuchwepheshe kanye/noma ezesayensi.
- Jabulela ukusebenza nababambiqhaza abasatshalaliswa emhlabeni wonke namasiko ahlukahlukene.
- Umyalo omuhle kakhulu wesiNgisi esibhaliwe nesikhulunywayo.
Kufunwa:
- Iziqu zobudokotela.
- Zizwa ngokuqongelela imali nokwakha nokuphatha ubudlelwano nabanikeli.
- Ulwazi olusebenzayo lwesiFulentshi kanye/noma iSpanishi.
Amakhono:
- Ukuxhumana okuhle kakhulu ngamazwi.
- Ikhono lokubhala ngendlela efingqiwe, ekholisayo.
- Ikhono lokusebenza ngezinga eliphezulu lokuzimela.
- Amandla okuzibandakanya nokuxhumana nababambe iqhaza abahlukahlukene kwezesayensi.
- Amakhono amahle kakhulu wokuphatha amaphrojekthi.
Ukwaziswa okuwusizo
Iholo lizoncika kulwazi kanye neziqu zalowo ongenele ukhetho. Obambe iqhaza kufanele alungele ukuhamba emhlabeni wonke, cishe kathathu noma kane ngonyaka. Kuzoba nesikhathi sokuqala sokuhlolwa esiyizinyanga ezine. Lowo osesikhundleni kulindeleke ukuthi ahlale endaweni yaseParis, ahlomule kunqubomgomo ye-ISC yokuxhumana ngocingo ngemva kwesikhathi sokuhlolwa. Abafakizicelo kufanele babe nemvume yokusebenza yaseFrance esemthethweni noma babe yizwe le-EU. Isikhulu Sesayensi Esiphezulu sibikela uMqondisi Wesayensi.
Indlela yokufaka isicelo
Inqubo yokufaka isicelo yavalwa ngomhlaka-31 Julayi 2025.
Imibuzo ingaqondiswa ku [i-imeyili ivikelwe].
Isithombe ngu UMario Verduzco on Unsplash