I-ST. JOHN'S, ANTIGUA AND BARBUDA, 27 MAY 2024
The IKomidi Lokuxhumanisa le-ISC SIDS, ezinikele ekuqiniseni ukumelwa komphakathi wesayensi we-Small Island Developing States (SIDS) ngaphakathi kwe-International Science Council (ISC), ihlangane ngaphambi komhlangano. Ingqungquthela ye-SIDS4 iqala namuhla e-Antigua naseBarbuda. Lolu hlelo luhlose ukuqinisekisa ukuthi amazwi omphakathi wesayensi we-SIDS ayazwakala, kanye nokuthi ucwaningo lwabo lubekwe obala kubakhi bezinqubomgomo bomhlaba.
Ngosizo oluqinile oluvela Ezindaweni Ezigxilwe kuzo ze-ISC ze I-Asia kanye nePacific, Futhi I-Latin America kanye neCaribbean, IKomidi lethule isimemezelo esinamandla esisho ukuthi nakuba iqembu elisengozini yemvelo nezomnotho laseziQhingini zaseCaribbean, i-Pacific, i-Atlantic kanye ne-Indian Oceans kanye noLwandle LwaseNingizimu neChina lihamba phambili ekuzivumelaniseni nezimo, ukusekelwa okwengeziwe kwesayensi kuyadingeka ukuze ukuqinisekisa ukuqina kwazo okuqhubekayo kanye nentuthuko esimeme.
IKomidi Lokubonisana le-ISC SIDS limema bonke ochwepheshe, ososayensi, nezikhungo ezithintekayo noma ezixhumene ne-SIDS ukuthi zigunyaze isimemezelo kusukela kwethulwa Ingqungquthela Ye-SIDS4 ngoMsombuluko zingama-27 kuNhlaba wezi-2024 nangale kwalokho.
Amazwe asathuthuka e-Small Island, abuye aziwe ngokuthi yi-Large Ocean States (LOS), abhekene nezinselele ezihlukile ngenxa yezindawo zawo, imvelo, kanye nezici zenhlalo-mnotho. Naphezu kwalezi zingqinamba, i-SIDS ibonisa ukukhuthazela okuphawulekayo futhi ihola indlela ekuthuthukisweni okusimeme, ukuphayona okuzivumelanisa nezimo nokwakhiwa kokuqina phakathi kwezingozi ezikhona.
Lesi Simemezelo sigcizelela iqhaza elibalulekile lesayensi nobuchwepheshe ekubhekaneni nomthelela ongefani wokuguquguquka kwesimo sezulu ku-SIDS, okuhlanganisa nokukhuphuka kwezinga lolwandle, izehlakalo zesimo sezulu esibi kakhulu, nokuguguleka kogu. Isayensi inikeza izixazululo ezisekelwe ebufakazini ezidingekayo ukuze kube nempumelelo eqinile, kusukela ekudambiseni imithelela yesimo sezulu kuya ekuthuthukiseni ukuvikeleka kokudla kanye nokukhipha amandla avuselelekayo.
UMark Wuddivira, ilungu leKomidi Lokubonisana le-ISC SIDS kanye noMongameli weCaribbean Academy of Sciences, wathi, “Isimemezelo esivela eKomitini Yokubonisana ye-ISC SIDS sikhuluma ngomnyombo walokho esikulwela eLarge Ocean States. Ukuqina kwethu nobuhlakani kubalulekile njengoba sibhekene nezinselele eziyingqayizivele. Ngokutshala imali kwezesayensi nobuchwepheshe kanye nokugqugquzela ukubambisana kwamazwe ngamazwe, singaguqula ubuthakathaka bethu bube amandla futhi siholele zonke iziqhingi ekusaseni eliqhakazile. Lesi simemezelo siwukukhalela ubumbano, ukusungula izinto ezintsha, kanye nenqubekelaphambili. Simema bonke ososayensi kwa-SIDS4 nangale kwayo ukuthi bahlanganyele nathi, bakhuthaze lolu bizo lwesenzo, futhi sisebenzisane ukwakha ikusasa elisimeme neliqhakazile lazo zonke izizwe eziqhingini.”
Salome Taufa, ilungu leKomidi Lokubonisana le-ISC SIDS kanye Nomeluleki Wohlelo e-Pacific Islands Forum Secretariat eFiji, bagcizelela ukubaluleka kokuqashelwa komhlaba wonke nokusekelwa kososayensi be-SIDS. "Lesi Simemezelo sigcizelela isidingo sokuletha umsebenzi wososayensi be-SIDS kanye nabaphathi bolwazi lwendabuko endaweni ebonakalayo emhlabeni," kusho uSalome Taufa. “Ngokwakha izinkundla namanethiwekhi afanelekile, singakwazi ukuxhumana nabaxhasi bamazwe ngamazwe, sigqamise ucwaningo olubalulekile kanye nezimpumelelo ezivela emiphakathini yethu, futhi sichaze izinto eziza kuqala ocwaningweni lwethu. Sinxusa bonke ososayensi kwa-SIDS4 ukuthi basekele lolu hlelo futhi basize ukukhulisa amazwi ochwepheshe bethu basendaweni.”
Lesi simemezelo siwubizo esenzweni sokwesekwa okwengeziwe kocwaningo lwesayensi, imizamo yokwakha amandla, kanye nokudluliselwa kobuchwepheshe. Ikhuthaza ubudlelwano namanethiwekhi okwabelana ngolwazi ukuze kuthuthukiswe ubuchwepheshe besayensi bendawo futhi kube lula ukubambisana phakathi kwe-SIDS, amazwe anemali engenayo ephezulu, nezinhlangano zamazwe ngamazwe. Lesi Simemezelo siphinde futhi sicele ukubhekana nokungafani phakathi kwezinto eziza kuqala kubaxhasi kanye nezidingo ze-SIDS kanye nokwenza ngcono ukubonakala kososayensi be-SIDS kanye nabaninilwazi bendabuko kanye nabasendaweni.
IKomidi Lokubonisana le-ISC SIDS limema bonke ochwepheshe, ososayensi, nezikhungo ezithintekayo noma ezixhumene ne-SIDS ukuthi zigunyaze isimemezelo kusukela kwethulwa Ingqungquthela Ye-SIDS4 ngoMsombuluko zingama-27 kuNhlaba wezi-2024 nangale kwalokho.
Ukusuka Ogwini kuya ku-Horizons: Ukunika amandla Isayensi ngekusasa le-Large Ocean States
Lesi simemezelo seKomidi Lokuxhumanisa le-ISC SIDS sibiza ukwesekwa kwamazwe ngamazwe nokubambisana okwengeziwe ukuze kuthuthukiswe ukubonakala, amandla, kanye nokuhlanganiswa kwesayensi ku-SIDS, kuqhubekisele phambili intuthuko eqhubekayo kanye nokuqina lapho kubhekene nezinselele eziyingqayizivele.
I-International Science Council, 2024. Ukusuka Ogwini kuya ku-Horizons: Ukunika amandla Isayensi ngekusasa le-Large Ocean States. Paris, International Science Council.
NGEMNOTHO OMNOTHO OMNOTHO OPHUMELELAYO, OZINIKELE, OBUSHA AMA-SIDS
NGOKUQINISILE IZIHLELO ZESAYENSI
Bona inqubomgomo yobumfihlo ye-ISC lapha: Council.science/privacy-policy
I-International Science Council eNgqungqutheleni ye-SIDS4
Zitholele ukuthi i-ISC isebenza kanjani ukuhlanganisa umphakathi wesayensi ku-SIDS futhi uqinisekise ukuthi ucwaningo mayelana nokusuka ku-SIDS kwaziswa abenzi benqubomgomo bomhlaba. UMkhandlu uzophinde ugcizelele ukubaluleka kwesayensi nobuchwepheshe ukuze kuphunyeleliswe i-Ajenda yowezi-2030 kanye nama-SDG kulawa mazwe, kanye nendima yobuholi amazwe e-SIDS ayidlalayo ekubuseni kwemvelo emhlabeni wonke kanye nentuthuko esimeme.