bhalisela

Abaholi Besayensi Yomhlaba Wonke I-ISC kanye Nesitatimende Esihlanganyelwe Se-IAP Sokuvikela Ukuzimela Kwezikhungo Zikazwelonke Zesayensi

I-ISC kanye ne-IAP bakhathazekile ngokuzimela kwezikhungo zemfundo ephakeme kanye namalungu azo, kubeka engcupheni amandla azo okunikeza iseluleko esisebenzayo, esiphusile ezindabeni ezibucayi ezithinta isintu kanye nomhlaba.

15 December 2023

EParis, eFrance naseTrieste, e-Italy

I-International Science Council (ISC) kanye ne-InterAcademy Partnership (IAP), izinhlangano ezimbili ezivelele zesayensi emhlabeni wonke, namuhla zikhiphe isitatimende esihlanganyelwe zizwakalisa ukukhathazeka okujulile ngomkhuba okhulayo wokugxambukela kombuso ekuzilawuleni kwezikhungo zesayensi zikazwelonke.

Ukugxambukela kubangela usongo olukhulu kubuqotho bezeluleko zesayensi kanye nokuthuthukiswa kwemiphakathi esimeme. Igqamisa udaba olubalulekile lokuqinisekisa iseluleko sesayensi esizimele esingadala izindlela zokusimama. Lesi sitatimende sifika ngesikhathi lapho abaholi bomhlaba sebephothule izingxoxo e-COP28 eDubai, e-United Arab Emirates, bezibophezela ohlelweni oluqinile lokugcina izinga lokushisa elingu-1.5 degrees Celsius lifinyeleleka, futhi bazibophezele ukuthi bazoholwa yisayensi.

“Njengoba i-COP28 iphela, uNobhala Jikelele weNhlangano Yezizwe Ezihlangene unxuse Amazwe Angamalungu ukuthi abhekane nezinselelo zomhlaba ngaphandle kokuyekethisa kwisayensi noma ukuyekethisa ngesidingo sezifiso eziphezulu. Lokhu kumele kufake phakathi kokubili ukuvikela ukuzimela kwezeluleko zesayensi kubenzi bezinqubomgomo kanye nomphakathi ngaphakathi kohlelo lolwazi oluyinkimbinkimbi noluqinile, kanye nokwenza lula ukubambisana phakathi kwezifundiswa nabacwaningi kuzo zonke izifunda kanye nezindawo,”

wathi Peter Gluckman, uMongameli WoMkhandlu Wesayensi Yezizwe Zonke.

Izikhungo zemfundo ephakeme zikazwelonke, ezihlanganisa isayensi yemvelo nezenhlalakahle, ezesintu nezobuciko, imithi, nobunjiniyela, zibalulekile ekunikezeni izeluleko ezizimele zochwepheshe kohulumeni, izinhlangano ezithakasela umphakathi, kanye nomphakathi. Ikhono labo lokusebenza ngaphandle kwezepolitiki, ezohwebo, noma ezinye izintshisekelo zabo liyisisekelo sokusebenza kwabo ngempumelelo.

Ukuqinisekisa lokhu, uMongameli Wokubambisana we-InterAcademy Partnership Peggy Hamburg wathi,

“Enkathini lapho umlayezo nokuthembeka kwesayensi kubatshazwa ngokwandayo, kufanele sikuqinisekise kabusha ukuzimela kwezikhungo zethu zezemfundo. Lezi zikhungo azizona nje izinhlangano zesayensi, kodwa ziyizinsika eziqinisa isimiso sezombangazwe, zinikeza isiqondiso esisekelwe kwisayensi, esinobufakazi obubalulekile ekuthathweni kwezinqumo unolwazi emhlabeni wonke.”

Ukugxambukela ekuzilawuleni kwezikhungo zemfundo ephakeme kanye namalungu azo kubeka engcupheni amandla azo okunikeza iseluleko esisebenzayo, esiphusile ezindabeni ezibucayi ezithinta isintu nomhlaba. Kubeka engcupheni yokuqeda ukwethenjwa komphakathi kwezesayensi nasekuthathweni kwezinqumo okusekelwe ebufakazini, kubukela phansi izinhlelo zokweluleka ngesayensi kazwelonke kanye nokuvimbela inqubekelaphambili ebheke ku-Ajenda Yokuthuthukiswa Okusimeme ka-2030 neminye imigomo yamazwe ngamazwe.

Masresha Fetene, Co-President we-IAP, wengeze ngokuthi

“Ukuvikela izinhlelo zesayensi eziqinile emazweni anemali engenayo ephansi naphakathi kuwukuzibophezela ekuqhubekeleni phambili ngokulingana. Izikole ezizimele zima njengabakhi ababalulekile bezindawo zesayensi eziqinile, ezibhekana nezinselele ezihlukile ezifundeni ezithuthuke kancane. Badlala indima ebalulekile ekubumbeni izinqubomgomo ezisekelwe ebufakazini ezivula indlela yentuthuko esimeme.”

Kule nkathi ye-polycrisis yomhlaba wonke, lapho izinselelo ezibhekene nesintu kanye neplanethi zixhumene kakhulu futhi ziyinkimbinkimbi kunangaphambili, indima yeseluleko sesayensi esizimele ibalulekile. Ngakho-ke i-ISC kanye ne-IAP bacela ohulumeni emhlabeni wonke ukuthi babone futhi bagcizelele ukubaluleka kwenkululeko yesayensi nokuzibophezela, inxusa ukwamukelwa kwezinhlaka zomthetho ezivikela izikhungo zemfundo ephakeme zikazwelonke ekuphazamisekeni kombuso, kwezimboni, ezentengiselwano, nezinye izinhlobo zokugxambukela.

IPhini Likamongameli we-ISC Wenkululeko Nomthwalo Wemfanelo Kwezesayensi, Anne Husebekk, iphinde yagcizelela ukuthi ukubamba iqhaza nokuzuza kusayensi yamahhala nethembekile kuyilungelo lomuntu, yathi,

“Inkululeko nokuzibophezela kwezesayensi ibalulekile ekuthuthukisweni kwesayensi kanye nenhlalakahle yomuntu neyemvelo. Kodwa-ke, lawa malungelo angabukelwa phansi lapho ukugxambukela kukahulumeni okugqugquzelwa yipolitiki ekuzilawuleni kwesikhungo kwenzeka, okuholela emthelela omubi enkambisweni yemizamo yesayensi ngesikhathi lapho umhlaba ugijimela ukuthola izixazululo ezinkingeni ezikhona emhlabeni wonke.”

I-ISC kanye ne-IAP babumbene ekusekeleni izikhungo zemfundo ephakeme zikazwelonke endimeni yazo ebalulekile njengabeluleki abazimele kanye nasekukhuthazeni ukusebenza kwesayensi okunomthwalo wemfanelo, ikakhulukazi njengoba singena eMinyakeni Eyishumi Yamazwe Ngamazwe Yezesayensi Yentuthuko Eqhubekayo. Ekukhipheni isitatimende, i-IAP kanye ne-ISC zigcizelela ukuthi ukuvikela ukuzimela kwalezi zikhungo akuyona nje indaba yokuvikela ubuqotho besayensi; kubalulekile ekwakheni imiphakathi enokuthula, ukuphila ngaphakathi kwemingcele yamaplanethi nokuqinisekisa ikusasa lapho izinqumo zikwaziswa yisayensi engcono kakhulu etholakalayo.


? Funda isitatimende ngolimi lwakho


↗ Sicela ukhethe ulimi oluncamelayo kwesokudla phezulu kumenyu yewebhusayithi eyinhloko.

Disclaimer: Ukuhumusha kukhiqizwa ngokuzenzakalelayo yi-Google Translate futhi kungase kuqukathe amaphutha. I-ISC ayinasibopho sanoma yimuphi umonakalo noma izinkinga ezingase zivele kulokhu kuhumushwa. Unganikeza impendulo yakho ngokusithumelela i-imeyili kokuthi webmaster@council.science

15 December 2023

Isitatimende esihlanganyelwe se-International Science Council (ISC) kanye ne-InterAcademy Partnership (IAP) mayelana nezinsongo zokuzimela kwezikhungo zesayensi njengezindlela zokwenza izeluleko zesayensi.


Izikhungo zezemfundo ezisekelwe ekuzuzeni isayensi, ezemithi nobunjiniyela ziyizingxenye ezibalulekile zezinhlelo zokweluleka zikazwelonke nezamazwe ngamazwe zohulumeni, izinhlangano ezithakasela umphakathi, kanye nomphakathi. Isisekelo esibalulekile somsebenzi wabo ukuzimela kwezepolitiki, ezentengiselwano, noma ezinye izintshisekelo zabo. Ngenxa yezizathu eziningi, akuzona zonke izikole ezizama, noma
babe namandla, okufeza indima yabo ekunikezeni izeluleko ezingachemi kubakhi bezinqubomgomo kanye nomphakathi. Kodwa-ke, njengezinhlangano ezimbili zesayensi yomhlaba wonke ezisekela indima esebenzayo nebambekayo yezikole zikazwelonke kwezokufunda ngesayensi, i-ISC kanye ne-IAP bakhathazeke kakhulu ngenkambiso yomhlaba wonke yokwanda kokugxambukela kombuso ekuzilawuleni kwezikole zikazwelonke.

Lokhu kugxambukela kubonisa, isibonelo, ngemizamo yokuba nomthelela ezinqubweni zokukhethwa kwamalungu kanye nokubukela phansi ukuzimela kweseluleko sesayensi sezikhungo zemfundo ephakeme. Izenzo ezinjalo eziholwa nguhulumeni ezimelene nezikhungo zemfundo ephakeme zikazwelonke zibonisa isimo sezulu esibanzi lapho ukubaluleka, nokwethembela kwesayensi, ukusiza ekuthathweni kwezinqumo zomphakathi kufakwa engcupheni ngokufakwa kwepolitiki ezindabeni zesayensi; ukucindezelwa noma ukuhlanekezelwa kobufakazi besayensi; imingcele ekukhulumeni ngokukhululekile nokukhuluma; imikhawulo ekukhethweni kwezihloko zocwaningo, kanye nezinkinga zokuthola imali.

Ingcindezi yombuso mayelana nokuzimela kwezikhungo zemfundo ephakeme - kanye namalungu azo ngamanye - ibeka engcupheni ikhono lezikole ukwazisa ngezindaba ezibalulekile zesayensi ezithinta isintu nomhlaba, ukunikeza izeluleko zenqubomgomo yesayensi esebenzayo nenengqondo, kanye
ukuthuthukisa ama-ajenda ocwaningo aqinile. Ngokulandelayo, lokhu kungase kubangele ukuwohloka kokuthembela komphakathi kusayensi nasekuthathweni kwezinqumo okusekelwe ebufakazini. Lokhu akubonisi nje usongo olukhulu ekuthembekeni kwezinhlelo zokweluleka ngesayensi kazwelonke, kodwa futhi nasekuthuthukisweni kwezinhlelo ezisimeme.
imiphakathi njengoba kubekiwe ku-Ajenda Yowezi-2030 Yentuthuko Esimeme kanye nokunye okuhloswe ngamazwe ngamazwe.

Ohulumeni baneqhaza elibalulekile okufanele balibambe ekudaleni indawo evumela ukwenziwa kwesayensi okukhululekile nokunesibopho. Kulesi sikhathi se-polycrisis engakaze ibonwe emhlabeni wonke ethinta isintu kanye neplanethi, ukuvikela inkululeko yesayensi kanye nezibopho zezikole zikazwelonke, kanye nososayensi ngabanye, kubaluleke kakhulu kunangaphambili. I-IAP kanye ne-ISC banxusa bonke ohulumeni ukuthi bahloniphe imigomo yenkululeko nokuzibophezela kwezesayensi ngokuvikela ukuzimela kwezikhungo zabo zemfundo ephakeme zikazwelonke, okuhlanganisa nokwamukelwa kwezinhlaka zomthetho zokuvikela ukugxambukela kombuso, izimboni nezohwebo nokunye.

Mayelana ne-IAP ne-ISC ngaphesheya:

I-International Science Council (ISC): I-ISC yinhlangano engekho ngaphansi kukahulumeni esebenza emhlabeni wonke ukuze ikhuthaze futhi ibize ubungcweti besayensi, izeluleko, kanye nomthelela ezindabeni ezikhathaza kakhulu isayensi nomphakathi. I-ISC inobulungu bomhlaba obuyingqayizivele obuhlanganisa iziNyunyana neziNhlangano zesayensi zomhlaba wonke ezingama-45, izinhlangano zesayensi zikazwelonke nezesifunda ezingaphezu kuka-140 ezihlanganisa Izikhungo Zezemfundo Nemikhandlu Yokucwaninga kanye Nezinhlangano Nezinhlangano Zamazwe Ngamazwe ezingama-60, kanye Nezikhungo Nezinhlangano Ezintsha.

I-InterAcademy Partnership (IAP): Ngaphansi kwesambulela se-InterAcademy Partnership (IAP), izikhungo zezemfundo ezingamalungu angu-150 zikazwelonke, zesifunda nezomhlaba wonke zisebenza ndawonye ukuze zisekele indima ebalulekile yesayensi ekufuneni izixazululo ezisekelwe ebufakazini zezinkinga zomhlaba eziyinselele. Ikakhulukazi, i-IAP isebenzisa ubungcweti babaholi bomhlaba besayensi, bezokwelapha nezobunjiniyela ukuze bathuthukise izinqubomgomo eziphusile, bathuthukise impilo yomphakathi, bakhuthaze ukusebenza kahle kwezemfundo yesayensi, kanye nokufeza ezinye izinjongo zentuthuko ezibalulekile. Amalungu e-IAP academy akha ososayensi, onjiniyela nochwepheshe bezempilo abangaphezu kuka-30,000 emazweni angaphezu kwekhulu. Okugxilwe kakhulu kunjongo ye-IAP ukufinyelela emphakathini nokubamba iqhaza ezingxoxweni eziphathelene nezindaba ezibucayi zomhlaba lapho isayensi idlala indima ebalulekile, futhi kusukela yasungulwa ngo-100, i-IAP ibilokhu ikhiqiza izitatimende ezindabeni ezibaluleke kakhulu esintwini. Lezi zitatimende - ezikhishwa kuphela uma sezigunyazwe iningi lamalungu e-IAP - azigcini nje ngokubonisa izindaba ezinkulu ezibhekene nomphakathi kodwa ziwubufakazi bokuzibophezela okuqhubekayo kwe-IAP emphakathini. Ulwazi olwengeziwe mayelana ne-IAP lungatholakala kokuthi www.interacademies.org, ku-Twitter kokuthi @IAPartnership, ku-LinkedIn naku-YouTube.


Oxhumana naye

  • U-Alison Meston, Umqondisi Wezokuxhumana, Umkhandlu Wesayensi Yamazwe Ngamazwe | alison.meston@council.science | +33 673 93 86 65
  • Sofia Nitti, Umsizi Wezokuxhumana, I-InterAcademy Partnership | snitti@twas.org |+39 040 2240 530

Mayelana ne-International Science Council (ISC): I-ISC yinhlangano engekho ngaphansi kukahulumeni esebenza emhlabeni wonke ukugqugquzela nokubiza ubuchwepheshe besayensi, izeluleko, kanye nomthelela ezindabeni ezikhathaza kakhulu isayensi nomphakathi. I-ISC inobulungu bomhlaba obuyingqayizivele obuhlanganisa iziNyunyana neziNhlangano zesayensi zomhlaba wonke ezingama-45, izinhlangano zesayensi zikazwelonke nezesifunda ezingaphezu kuka-140 ezihlanganisa Izikhungo Zezemfundo Nemikhandlu Yokucwaninga kanye Nezinhlangano Nezinhlangano Zamazwe Ngamazwe ezingama-60, kanye Nezikhungo Nezinhlangano Ezintsha.

Mayelana ne-InterAcademy Partnership (IAP): Ngaphansi kwesambulela se- I-InterAcademy Partnership (IAP), izikhungo zezemfundo ezingaba ngu-150 zikazwelonke, zesifunda nezomhlaba wonke zisebenza ndawonye ukuze zisekele indima ebalulekile yesayensi ekufuneni izixazululo ezisekelwe ebufakazini zezinkinga zomhlaba eziyinselele kakhulu. Ikakhulukazi, i-IAP isebenzisa ubungcweti babaholi bomhlaba besayensi, bezokwelapha nezobunjiniyela ukuze bathuthukise izinqubomgomo eziphusile, bathuthukise impilo yomphakathi, bakhuthaze ukusebenza kahle kwezemfundo yesayensi, kanye nokufeza ezinye izinjongo zentuthuko ezibalulekile. Amalungu e-IAP academy akha ososayensi, onjiniyela nochwepheshe bezempilo abangaphezu kuka-30,000 emazweni angaphezu kwekhulu. Okugxilwe kakhulu kunjongo ye-IAP ukufinyelela emphakathini nokubamba iqhaza ezingxoxweni eziphathelene nezindaba ezibucayi zomhlaba lapho isayensi idlala indima ebalulekile, futhi kusukela yasungulwa ngo-100, i-IAP ibilokhu ikhiqiza izitatimende ezindabeni ezibaluleke kakhulu esintwini. Lezi zitatimende - ezikhishwa kuphela uma sezigunyazwe iningi lamalungu e-IAP - azigcini nje ngokubonisa izindaba ezinkulu ezibhekene nomphakathi kodwa ziwubufakazi bokuzibophezela okuqhubekayo kwe-IAP emphakathini. Ulwazi olwengeziwe mayelana ne-IAP lungatholakala kokuthi www.interacademies.org, ku-Twitter kokuthi @IAPartnership, ku-LinkedIn naku-YouTube.


Isithombe ngu Yusuf Evli on Unsplash