bhalisela

Umbiko omusha we-UNEP-ISC: Njengoba izinhlekelele zomhlaba zihlangana, umhlaba kumele usebenzise indlela yokubheka phambili ukuvikela impilo yabantu neplanethi

New York, 15 July 2024 - Njengoba uguquko lwezemvelo, ezobuchwepheshe kanye nenhlalo luhlangana ukuze luphazamise impilo yabantu neplanethi, umhlaba kumele ube ngcono ekulandeleleni nasekuphenduleni inkimbi yezinselelo ezivelayo, ngokombiko omusha we-United Nations Environment Programme. (UNEP) kanye ne-International Science Council (ISC).

Ukuzulazula kwe-New Horizons - Umbiko Wokubikezela Imbulunga Yonke Ngempilo Yeplanethi Nokuphila Komuntu ihlonza izinguquko eziyisishiyagalombili ezibalulekile emhlabeni wonke ezisheshisa inkinga yeplanethi ephindwe kathathu yokuguquka kwesimo sezulu, ukulahleka kwemvelo kanye nezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo, kanye nokungcoliswa komhlaba kanye nemfucuza.

Amashifu ahlanganisa ukucekelwa phansi kwabantu kwemvelo, ukuthuthuka ngokushesha kobuchwepheshe obufana ne-AI, ukuncintisana ngemithombo yemvelo, ukwanda kokungalingani kanye nokuncipha kokuthenjwa kwezikhungo. Lawa mashifu adala i-polycrisis, lapho izinkinga zomhlaba zikhula, zishesha futhi zivumelanise - okunomthelela omkhulu empilweni yabantu neplanethi.

Izimpawu eziyishumi nesishiyagalombili ezihambisana noshintsho - ezikhonjwe ngamakhulu ochwepheshe bomhlaba ngokusebenzisa ukubonisana kwesifunda kanye nababambiqhaza okuhlanganisa nentsha - zinikeza umbono ojulile weziphazamiso ezingase zibe khona, ezinhle nezimbi, okufanele umhlaba uzilungiselele.


Ukuzulazula kwe-New Horizons - Umbiko Wokubikezela Imbulunga Yonke Ngempilo Yeplanethi Nokuphila Komuntu

Uhlelo Lwezemvelo Lwezizwe Ezihlangene (2024). Ukuzulazula kwe-New Horizons: Umbiko womhlaba wonke wokubikezela ngempilo yeplanethi nempilo yabantu. Nairobi. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/45890

Landa umbiko

"Njengoba umthelela wezinkinga eziningi ukhula, manje yisikhathi sokudlulela phambili futhi sizivikele ezinseleleni ezivelayo," kusho uMqondisi Omkhulu we-UNEP u-Inger Andersen. “Izinga elisheshayo loshintsho, ukungaqiniseki kanye nentuthuko yezobuchwepheshe esiyibonayo, ngokumelene nezinxushunxushu zezwe, kusho ukuthi noma yiliphi izwe lingachithwa kalula futhi kaningi.

"Ngokuqapha izimpawu zoshintsho nokusebenzisa indlela yokubona izinto kusengaphambili eshiwo kulo mbiko - okuhlanganisa nokubheka ngaphandle kwendawo yemvelo evamile - umhlaba ungagwema ukuphinda amaphutha esikhathi esidlule futhi ugxile ezixazululweni ezingamelana nokuphazamiseka kwesikhathi esizayo."

Izimpawu zoshintsho

Izinguquko ezibalulekile kanye nezimpawu zoshintsho ezivezwe embikweni zihlanganisa:

Isidingo sezinto ezibalulekile zomhlaba eziyivelakancane, amaminerali nezinsimbi zokuphehla uguquko lwe-net-zero kulindeleke ukuthi sikhule ngokuphindwe kane ngo-2040., izingcingo ezikhulayo zokumbiwa kwezimayini ezijulile zolwandle ngisho nokumbiwa komkhathi. Lokhu kudala izinsongo ezingase zibe khona emvelweni nasezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo, kungase kwandise ukungcoliswa kwemvelo kanye nemfucuza, futhi kubangele izingxabano ezengeziwe.

Njengoba i-permafrost incibilika emhlabeni oshisayo, izinto eziphilayo zasendulo ezingase zibe yi-pathogenic zingakhululwa, okuholela emiphumeleni emikhulu yemvelo, yezilwane kanye nabantu. Lesi simo sesiholele ekuqubukeni kwe-anthrax eSiberia.

Ngenkathi i-AI nokuguqulwa kwedijithali kungaletha izinzuzo, kunemithelela yemvelo - njengokwenyuka kwesidingo samaminerali abalulekile nezinto ezingavamile zomhlaba nemithombo yamanzi ukuze kuhlangatshezwane nezidingo zesikhungo sedatha. Ukusetshenziswa kwe-AI ezinhlelweni zezikhali nasekusetshenzisweni kwezempi, kanye nokuthuthukiswa kwebhayoloji yokwenziwa, kudinga ukubuyekezwa ngokucophelela kusetshenziswa ilensi yemvelo.

Ukungqubuzana kwezikhali nodlame kuyakhula futhi kuyavela. Lezi zingxabano zibangela ukucekelwa phansi kwe-ecosystem kanye nokungcoliswa, okuholela emiphumeleni yabantu abasengozini.

Ukufuduka okuphoqelelwe kwandisa impilo yabantu kanye nemithelela yemvelo. Umuntu oyedwa kwabangu-69 manje usexoshwa ngendluzula - cishe iphinde kabili izibalo zeminyaka eyishumi edlule. Izingxabano nokushintsha kwesimo sezulu yizona ezihamba phambili.

Ukwamukela ukubona izinto kusengaphambili

Kodwa-ke, umbiko uthola ukuthi ukusebenzisa amathuluzi okubona kusengaphambili kungasiza umhlaba ukuthi ulindele futhi ulungiselele izinselele ezilandelayo ezivelayo kanye nokuphazamiseka okuzayo.

Peter UGluckman, uMongameli we-ISC, uthe, "Ukubona izinto kusengaphambili kunikeza isethi yamathuluzi awusizo ukuphuma ngaphandle kwesikhashana ukusiza ukuhlonza amathuba nezingozi zesikhathi esizayo inqobo nje uma kwenziwa ngendlela enobuningi ngempela, kweqa imiyalo emincane yesikhungo, imikhakha kanye nokunye ukuhlukana okwenziwayo okucindezela ukuklama kwethu izinkinga nezisombululo."

Umbiko uncoma ukuthi kwamukelwe isivumelwano esisha senhlalakahle esibandakanya abahlanganyeli abahlukahlukene, okuhlanganisa nabomdabu; ukunikeza abantu abasha izwi elinamandla; kanye nokucabanga kabusha ngezinyathelo zenqubekelaphambili ukuze zidlulele ngale kwe-GDP.

Ohulumeni nemiphakathi bangakwazi futhi ukwethula okuhlosiwe kwesikhashana esifushane kanye nezinkomba ezibavumela ukuthi babe nesivinini ekubuseni. Ukusebenzisa amathuluzi nezinyathelo zokulungisa kabusha izinhlelo zezezimali kanye nokuhlela kabusha ukugeleza kwezimali - isignali enhle yoshintsho embikweni - kungasiza ekunciphiseni ukungalingani, ukuqeda ubumpofu obedlulele kanye nokubhekana nezinkinga zemvelo.

Ukweseka ukubusa okushesha nokuguquguqukayo kuzodinga ukuqapha okungcono nokuhlolwa kokungenelela. Lokhu kuhlanganisa ukuhlanganisa nokwenza ngcono ukuqapha ekuguqukeni kwemvelo, nokwenza idatha nolwazi kufinyeleleke kalula.

Njengoba nje imithelela yezinkinga eziningi ikhulisa ukulimala kwezemvelo kanye nempilo yabantu, izixazululo ziyabonakala futhi kunezinyathelo eziqhubekayo ezizobhekana nokuguquguquka komhlaba wonke kanye nezimpawu zoshintsho ezikhonjwe embikweni. Ukubona kusengaphambili kungasiza ukusheshisa lezi zenzo futhi kuvuse ezinye eziningi.


Amanothi kubahleli

Mayelana ne-UN Environment Programme (UNEP)

Isandiso se-UNEP iyizwi elihamba phambili emhlabeni jikelele mayelana nemvelo. Ihlinzeka ngobuholi futhi ikhuthaza ukubambisana ekunakekeleni imvelo ngokukhuthaza, ukwazisa kanye nokwenza izizwe nabantu bakwazi ukuthuthukisa izinga lempilo yabo ngaphandle kokubeka engcupheni eyezizukulwane ezizayo.

Mayelana ne-International Science Council (ISC)

I-International Science Council (ISC) isebenza ezingeni lomhlaba wonke ukugqugquzela ushintsho ngokubiza ubuchwepheshe besayensi, izeluleko kanye nomthelela ezindabeni ezibaluleke kakhulu kukho kokubili isayensi nomphakathi. I-ISC yinhlangano yamazwe ngamazwe engekho ngaphansi kukahulumeni enobulungu bomhlaba obuyingqayizivele obuhlanganisa izinyunyana nezinhlangano zesayensi zamazwe ngamazwe ezingama-250, izinhlangano zesayensi zikazwelonke nezesifunda ezihlanganisa izikhungo zezemfundo nemikhandlu yocwaningo, imifelandawonye yamazwe ngamazwe nemiphakathi, kanye nezikole nezinhlangano ezisencane.

Ukuze uthole olunye ulwazi sicela uxhumane:

Iyunithi Yezindaba Nezindaba, Uhlelo Lwezemvelo Lwe-UN