bhalisela

Kuvulwe kabusha ucingo lokuqokwa kwePhini likaMongameli Wezezimali, Ukuthobela Imithetho kanye Nezingozi kuze kube ngumhla zingama-29 kuMbasa, 23.59 UTC

Buka leli khasi ku Arabic, Chinese, French, Spanish, Portuguese noma yiluphi olunye ulimi ngokukhetha ulimi oluthandayo usebenzisa iwijethi yolimi etholakala phezulu kwesokudla sewebhusayithi.


Lolu cingo luvulwe kabusha ukuze kuphakanyiswe iPhini likaMongameli wezezimali, ukuthobela imithetho kanye nezingozi kuphela, kanti isikhathi sokugcina singumhla zingama-29 kuMbasa, 23.59 UTC. Yonke imigomo efanele yocingo lokuqala engezansi iyasebenza.


IKomidi Lokuqokwa Nokukhethwa kwe-ISC lifuna ukuphakanyiswa kwamalungu ku- Ibhodi Elilawulayo kwethemu ka-2026–2030.

Ngo-Okthoba 2026 ingxenye yeBhodi Elibusayo izoshintshana futhi ithathelwe indawo ngamalungu asanda kukhethwa, kanti amalungu akhethwe ngoDisemba 2024 azoqhubeka kuze kube yi-General Assembly ngo-2028 (bheka i-Annex 1 yenguqulo ye-pdf yobizo lohlu lwamalungu aqhubekayo).

Kumenywa abantu abazongenela izikhundla eziyisikhombisa ezilandelayo:

  • IPhini likaMongameli Wezezimali, Ukuthobela Imithetho kanye Nezingozi
  • IPhini likaMongameli Wezinhlelo Zesayensi
  • Amalungu amahlanu ajwayelekile

Amalungu e-ISC anesimo esihle esigabeni 1, 2 kanye nesesi-3 (okungukuthi esekhokhele imali yawo eminyakeni emithathu edlule, noma selokhu ajoyina, noma ekhululiwe emalini) ayafaneleka ukwenza iziphakamiso nokuvota okhethweni. 

Download isicelo esigcwele sokuqokwa ngefomethi ye-pdf.

Isicelo esigcwele sokuqokwa kwamalungu eBhodi Elilawulayo le-ISC

Background

Ngokwamukelwa kwesibuyekezo esibuyekeziwe Izimiso Nemithetho Yenqubo (RoP) ngomhlaka-8 Mashi 2024 isikhathi sokusebenza kwamalungu eBhodi Elibusayo le-ISC siyiminyaka emine futhi siyahlukahluka, kanti ingxenye yamalungu eBhodi ishintshana njalo eminyakeni emibili. Ngo-2026 ingxenye yeBhodi Elibusayo izoshintshana futhi ithathelwe indawo ngamalungu asanda kukhethwa, kanti amalungu akhethwe ngoDisemba 2024 azoqhubeka kuze kube yi-General Assembly ngo-2028.

Imithetho Nemithetho Yenqubo Ebuyekeziwe nayo isungule Ikomidi Lokuqokwa Nokhetho ukweluleka nokuqondisa izinqubo zokuqokwa, ukukhethwa kanye nokuqokwa kwamalungu eBhodi Elilawulayo le-ISC (Isimiso 38). Indima yeKomidi Lokuqokwa Nokukhethwa ukuqinisekisa ukufaneleka, ukusebenza kahle, kanye nokubandakanya ukwakheka kweBhodi Elilawulayo le-ISC.

Ububanzi bekholi

Kumenywa abantu abazongenela izikhundla eziyisikhombisa ezilandelayo:

  • IPhini likaMongameli Wezezimali, Ukuthobela Imithetho kanye Nezingozi
  • IPhini likaMongameli Wezinhlelo Zesayensi
  • Amalungu amahlanu ajwayelekile

Ngokuvumelana ne-RoP 5.2 kanye ne-6.2, Amalungu afanelekela ukuphakamisa nokuvota amenyiwe ukuthi aphakamise:

  • One u-candidate ngalinye lamahhovisi ka:
    • IPhini likaMongameli Wezezimali, Ukuthobela Imithetho kanye Nezingozi
    • IPhini likaMongameli Wezinhlelo Zesayensi
  • Kufika kwabathathu abazongenela ukhetho ilungu elijwayelekile leBhodi Elibusayo.  

Ngakho-ke, inani eliphezulu lokuphakanyiswa kweLungu ngalinye le-ISC ezinhlanu.

Ukuphakanyiswa kwezikhundla zezikhulu (amaPhini kaMongameli) kumele kusekelwe okungenani amalungu amathathu avela ezigabeni ezimbili zobulungu. (kufaka phakathi inhlangano ethumelayo).

Ukuhlanganisa kanye nokwehlukahlukana

IKomidi Lokuqokwa Nokukhethwa lizofuna ukuqinisekisa ukubandakanywa, ukuhlukahluka kanye nokumelwa kweBhodi Elibusayo kumalungu angenayo, njengoba kusho uMthetho 21:  

Ubulungu beBhodi Elibusayo kufanele bubonise ukuhlukahluka kwesisekelo sobulungu boMkhandlu, kugxilwe kakhulu ekuqinisekiseni ukumelwa okuphumelelayo kwamagatsha ahlukene esayensi. Ubulungu beBhodi Elibusayo kufanele buhlanganise nendawo, ubulili, uhlanga kanye nesigaba somsebenzi.
(Umthetho we-ISC 21)

Ngakho-ke iKomidi Lokuqokwa Nokukhethwa likhuthaza:

  • ukuqokwa kwezindima zesikhulu kanye namalungu avamile;
  • ukuqokwa kuzo zonke izizinda zesayensi, izifunda zomhlaba, ubulili kanye nezigaba zomsebenzi.

Imisebenzi kanye nokuzibophezela kwamalungu eBhodi Elibusayo

Amalungu eBhodi Eliphethe asebenzela uMkhandlu ngokwezikhundla zawo siqu hhayi njengabamele izikhungo noma izinhlangano zawo.

Abaphakanyisiwe kumele bazi futhi bazimisele ukuthatha imithwalo yemfanelo yobulungu beBhodi kanye nokuzibophezela kwesikhathi esibalulekile okuhilelekile. Kusukela ku-Statute 18:

Imisebenzi esemqoka yeBhodi Elilawulayo ukuhlinzeka ngobuholi besayensi kanye namasu, ukuhlonipha imigomo nezimiso zoMkhandlu, ukwengamela ukuphishekela umbono nomgomo woMkhandlu, kanye nokuqinisekisa ukuqina kwezezimali nokusebenza koMkhandlu.

Imininingwane eyengeziwe yemisebenzi ethile yezikhulu zeBhodi Elibusayo kanye namalungu ajwayelekile ichazwe ku- Izimiso Nemithetho Yenqubo.

Ngokwezinto ezibonakalayo, iBhodi Elibusayo yonke amalungu kulindeleke ukuthi:

  1. Bamba iqhaza kuyo yonke imihlangano yeBhodi futhi unikele ngenkuthalo ebhizinisini elinobuhlakani nelisebenzayo;
  2. USihlalo noma ukukhonza ezinhlanganweni zokweluleka kanye namaqembu omsebenzi;
  3. Ukumela uMkhandlu emicimbini (eyenzeka nge-inthanethi kanye nobuso nobuso);
  4. Nikeza iseluleko sochwepheshe nesamasu mayelana nesu le-ISC, imisebenzi kanye nokuqoqa imali;
  5. Gwema ngokukhuthala uMkhandlu kanye nenhloso yawo kanye nombono wawo ezinkundleni ezifanele.

Umthwalo womsebenzi awulingani phakathi nonyaka, kodwa isilinganiso somsebenzi silinganiselwa ngalendlela elandelayo:

  • Amalungu avamile: amahora angu-3-4 ngesonto
  • Vice-Presidents: amahora angu-5-7 ngesonto

IBhodi Elibusayo lihlangana ngokwesilinganiso izikhathi ezingu-6-7 ngonyaka, okuhlanganisa nokubonana ubuso nobuso kanye. Imihlangano eyenzeka nge-inthanethi ivame ukuba amahora angu-2.5.

Ngaphezu kwalokho, iKomidi Eliphethe (izikhulu) lihlangana ngokwesilinganiso izikhathi ezingu-6-7 ngonyaka, nge-inthanethi, imizuzu engu-60-90.

Amalungu eBhodi Elibusayo kulindeleke ukuthi alandele Ikhodi Yokuziphatha ye-ISC.

Amalungu eBhodi Elibusayo asanda kuqokwa kulindeleke ukuthi abe khona eMhlanganweni Wobulungu Waphakathi Nesikhathi eBeijing mhla ziyi-19-24 kuMfumfu 2026, lapho ezoqala khona ukusebenza.

Amaphrofayili afunwe

Wonke amalungu eBhodi Eliphethe kulindeleke ukuthi:

  1. Yiba ngabantu bezinga eliphezulu kakhulu abenze umnikelo obalulekile futhi owaziwa kabanzi kwisayensi.
  2. Yiba nokuma komhlaba wonke noma kwesifunda okuzothuthukisa isimo nomthelela we-ISC.
  3. Yiba nolwazi olujulile nokuqonda ngezindaba zamanje nezisafufusa ezinhlelweni zesayensi nesayensi kanye nenkundla yenqubomgomo yamazwe ngamazwe kanye nenqubomgomo yesayensi.
  4. Yiba nolwazi ekubuseni nasekuholeni izinhlangano zesayensi, ikakhulukazi ezakhiweni zamazwe ngamazwe noma eziyinkimbinkimbi;
  5. Iba nentshisekelo eqinile ekukhuthazeni ukubambisana nokuhlanganiswa kwesayensi ukuze kuqiniswe i-ajenda yesayensi yamazwe ngamazwe;
  6. Yazi i-ISC, inhloso yayo, ubulungu, kanye nephothifoliyo yemisebenzi kanye nohlu lwababambiqhaza bayo;
  7. Yazi isimo samazwe ngamazwe sezinhlangano ezisebenza kwisayensi;
  8. Yiba nolwazi ngesimo sokuxhaswa ngezimali kwesayensi.

Amaphoyisa anezibopho ezikhethekile futhi kulindeleke ukuthi abe nolwazi oluthile kanye nobuchule, kanje.

IPhini likaMongameli Wezezimali, Ukuthobela Imithetho kanye Nezingozi  
IPhini likaMongameli Wezezimali, Ukuthobela Imithetho kanye Nengozi lihola iKomidi Lezezimali, Ukuthobela Imithetho kanye Nengozi, elinomthwalo wemfanelo 'wezindaba zezimali, ukuthobela imithetho kanye nokuphathwa kwengozi' kanye 'nesikali semali ekhokhwayo, ishejuli yemali ekhokhwayo kanye nezinqubomgomo ezihlobene.'  
Ikomidi linikezwe igunya lokwenza lokhu okulandelayo:  
– ukuqapha nokwenza izincomo ngezezimali, isabelomali kanye nokuhambisana nomthetho;
– ukuqapha ukuthuthukiswa kwenqubomgomo yangaphakathi (ukuhamba, ukuthengwa kwempahla, njll.);
– buyekeza indlela yokuphatha ubungozi yoMkhandlu bese ubika ku-
IBhodi Elibusayo mayelana nephrofayili yengozi yoMkhandlu;
- qapha ukulandelwa kwemithetho yokuziphatha yeBhodi Elibusayo kanye nokweluleka
amalungu omzimba.  
Ngakho-ke, umuntu ophethe isikhundla kufanele alethe okulandelayo:
- ulwazi lokuphatha izimali zenhlangano kanye nokuqondanisa
isu lenhlangano kanye nokuphathwa kwezezimali;
– ulwazi ekuthuthukisweni nasekusetshenzisweni kwezinqubomgomo zenhlangano;
– ulwazi ekuphathweni kwezingozi zenhlangano esimweni esiyinkimbinkimbi;
– ulwazi ngesimo sokuxhaswa kwesayensi kanye nemikhuba yezomnotho;
- ukujwayelana nobulungu be-ISC;
– ukuqina, ukunaka imininingwane kanye nokuzibophezela ekuziphenduleleni.  
IPhini likaMongameli Wezinhlelo Zesayensi  
IPhini likaMongameli Wezinhlelo Zesayensi lithatha imisebenzi ehlobene nemisebenzi yesayensi eqondiswa, eqondiswa ngokuhlanganyela noma exhaswe yiMkhandlu, kanye neminye imisebenzi enikezwe yiBhodi Elibusayo. Indima idinga usosayensi ovelele emhlabeni wonke onomlando oqinile wobuholi kanye nokubambisana kwamazwe ngamazwe.  
Umuntu ozongenela ukhetho kulindeleke ukuthi:
- ukunikeza iseluleko samasu ku-ISC Secretariat kanye neBhodi Elibusayo mayelana
ukuhlanganiswa kwezinhlelo zesayensi;
– ukweluleka iBhodi Eliphethe ngokuphatha ubudlelwano neMibutho Ehambisanayo ye-ISC;
– ukweluleka ngokuhlolwa nokuqapha amaphrojekthi aholwa ubulungu.  

Inqubo yokuqokwa kanye nokukhetha

Ukuphakanyiswa kwamagama kufanele kuthunyelwe ngefomu lokufaka elikuwebhusayithi ye-ISC.

Kufanele kutholakale iphakheji eyodwa yokuqokwa komuntu ngamunye oqokiwe.

IKomidi Lokuqokwa Nokukhethwa lizocubungula ukuqokwa bese likhetha abantu abazongenela ukhetho, licubungula amaphrofayili afunwayo kanye nokucatshangelwa kokwehlukahlukana.

Uma abaphakanyisiwe bebonisa ukuhlukahluka okwanele, kungase kwenziwe isicelo esiqondiwe sokuphakanyiswa okwengeziwe. IKomidi lingaphinde lifune ngale kweqoqo lokuphakanyiswa kwamalungu e-ISC ukuze lithole abantu abafanelekile abazongenela ukhetho, uma kudingeka.

IKomidi lizoxoxisana nabantu abafika kwabathathu abazongenela ukhetho lwesikhundla ngasinye sesikhulu futhi lingaxoxisana nabantu abazongenela ukhetho lwezikhundla zamalungu ajwayelekile, uma kufaneleka.

IKomidi lizobeka phambili ubulungu:

  • Umuntu oyedwa noma ababili abazongenela izikhundla zePhini Likamongameli
  • Phinda kabili inani labantu abazongenela ukhetho njengezikhundla zamalungu ajwayelekile

Abantu abazongenela izikhundla zobuphoyisa bacelwa ukuthi baveze ukuthi bazimisele yini ukucatshangelwa isikhundla selungu elivamile, uma bengakhethwa njengabazongenela isikhundla sesikhulu.

Ukhetho luzobanjwa nge-elekthronikhi ekuqaleni kukaSepthemba, 2026. Ulwazi mayelana nezinqubo zokuvota luzonikezwa ngesikhathi esifanele.

Umugqa wesikhathi oyinkomba

Uhlu lwezikhathi zokuqokwa okubonakalayo kanye nohlu lwezikhathi zokhetho ngo-2026 lumi kanje:

3 February Isicelo sokuqokwa kwamalungu e-ISC
uFebhuwari (tbc)Imihlangano yolwazi yamalungu e-ISC
31 MarchUmnqamulajuqu wokuqokwa kwamalungu eBhodi Eliphethe
u-Ephreli - maphakathi noJuniUkuhlolwa, izinhlolokhono kanye nokufakwa ohlwini lwabazokhethwa
Ekuqaleni kuya maphakathi noMeyiIzingxoxo zabantu abazongenela ukhetho lwezikhulu
Maphakathi noJuniUkusakazwa kohlu lwabantu abazongenela izikhundla zeBhodi Elibusayo
1-9 SepthembaUkhetho (ngevoti ye-elekthronikhi)
19-24 OkthobaUmhlangano Wobulungu Besikhathi Esimaphakathi, EBeijing

Ifomu lokuqokwa

Ukuqokwa kweBhodi Elibusayo kungokwalesi sikhundla esilandelayo:

Imininingwane yokuxhumana yenhlangano eqokayo

Imininingwane yomuntu oqokiwe

Igama lesikhungo
Isizinda sesayensi esiyinhloko somuntu oqokiwe
Hudula Udedele Amafayela, Khetha Amafayela ozowalayisha

Ukulungiswa

Izizathu zizotholakala kubulungu be-ISC uma zikhethwe ohlwini lokukhethwa futhi kufanele zihlanganise: ulwazi olufanele lomuntu oqokiwe, ubuchwepheshe kanye nezimfanelo zakhe, nokuthi kungani umuntu efanelekile esikhundleni seBhodi Elibusayo le-ISC.
Ukuvikelwa kwedatha: Isivumelwano sokuthi i-ISC ingacubungula ulwazi lomuntu siqu lwabaphakamisi kanye nabaphakamisi ngenhloso yenqubo yokuphakanyiswa kanye nokukhethwa.

Oxhumana naye

USara Moore

USara Moore

Umqondisi Wokusebenza, Ibamba Lomqondisi Wobulungu

Umkhandlu Wezesayensi Wamazwe Omhlaba

USara Moore

Isithombe ngu Jakub Żerdzicki on Unsplash