bhalisela

Isicelo sezifundo zamacala: Isayensi isebenza ngentuthuko esimeme

Le kholi manje ivaliwe.

I-International Science Council (ISC) kanye ne-World Federation of Engineering Organizations (WFEO) uhola ngokubambisana iQembu Elikhulu Lomphakathi Wezesayensi Nobuchwepheshe be-UN (I-STC MG) ngezinhloso zentuthuko esimeme (ama-SDG). Umgomo weQembu Elikhulu ukuqinisa isisekelo sesayensi sokwenza izinqumo kanye nokuphatha ukuze kuthuthukiswe ngendlela ememe.

Njalo ngonyaka, i-STC MG ithumela iphepha lesikhundla kwi-High-level Political Forum on Sustainable Development (I-HLPF), ipulatifomu eyinhloko yeZizwe Ezihlangene yokulandelela nokubuyekeza i-Ajenda ka-2030 kanye nama-SDG. Iphepha lesikhundla liyingxenye yemibhalo esemthethweni ye-HLPF futhi libhekiswe kakhulu emazweni angamalungu e-UN kanye neMisebenzi yawo Ehlala Njalo. Ihlose ukunikeza ukuqonda okufushane, okusekelwe ebufakazini mayelana nendlela isayensi nobunjiniyela okungasheshisa ngayo ukuqaliswa kwe-SDG.

Ukuze ubone ukuthi okokufaka kwethu ku-HLPF kubukeka kanjani, hlola yethu iphepha lokuma ye-HLPF ka-2025.

I-2026 HLPF, inetimu "Izenzo eziguqulayo, ezilinganayo, ezintsha nezihlelekile ze-Ajenda ka-2030 Yentuthuko Eqhubekayo kanye Nemigomo Yayo Yentuthuko Eqhubekayo yekusasa eliqhubekayo labo bonke", kuzokwenzeka kusukela mhla ziyi-7 kuya ku-15 kuNtulikazi 2026. Kuzokwenza ukubuyekezwa okujulile kwe-SDG 6 (Amanzi Ahlanzekile Nokuhlanzeka), i-SDG 7 (Amandla Angabizi Nahlanzekile), i-SDG 9 (Imboni, Ukuqamba Izinto Ezintsha kanye Nengqalasizinda), i-SDG 11 (Amadolobha Nemiphakathi Esimeme), kanye ne-SDG 17 (Ukubambisana Kwemigomo).

Kungani sifuna izifundo zamacala

Ubufakazi mayelana nokuguqulwa okudingekayo ukuze kufezwe ama-SDG sebuvele bukhona. 2023 Global Sustainable Development Report (GSDR) ikhomba amaphuzu ayisithupha okungena ekuguqulweni angakwazi ukusheshisa intuthuko kulo lonke i-Ajenda ka-2030.

Kodwa-ke, njengoba sekusele iminyaka embalwa nje ngaphambi kuka-2030, inselele enkulu ayisakwazi ukuhlonza ukuthi yini okudingeka ishintshe, kodwa ukuthi lezi zinguquko zenziwa kanjani ngokoqobo.

Imiphakathi yesayensi nobunjiniyela emhlabeni wonke isivele ifaka isandla kulo mzamo - ukuthuthukisa izixazululo, ukwazisa inqubomgomo, ukusekela ukuqaliswa kanye nokuqinisa izisekelo zezikhungo nezobuchwepheshe ezidingekayo ukuze kuguqulwe uhlelo.

Ngalesi sicelo, sifuna izifundo zezibonelo ezibonisa indlela isayensi nobunjiniyela eziye zanikela ngayo ekusetshenzisweni kwangempela, futhi ezisiza ekucaciseni izindlela, okwenza izimo kanye nokubambisana okwenze intuthuko yaba nokwenzeka.

Sinesithakazelo ikakhulukazi ezifundweni ezibonisa ukuthi indlela isayensi nobunjiniyela enegalelo ngayo ekusetshenzisweni, Kuhlanganise:

  • Indlela ubufakazi besayensi obunolwazi ngayo izinqumo zenqubomgomo noma zokutshalwa kwezimali
  • Indlela izinyathelo ezisuka ngayo ucwaningo noma ukusungula izinto ezintsha ukuze kwamukelwe umhlaba wangempela
  • The abadlali kanye nokubambisana abathintekayo (isib. uhulumeni, izazi zemfundo ephakeme, imiphakathi, imboni ezimele)
  • The amalungiselelo okubusa kanye nokuxhasa ngezimali okwenze kwasebenza ukusetshenziswa
  • The izimo zezikhungo noma zomphakathi lokho kwenze ukuthi isinyathelo sibe nokwenzeka
  • Izifundo ezingase zinikeze ulwazi ukuphindaphinda noma ukukala kwezinye izimo

Le minikelo izosiza ukuqinisekisa ukuthi iphepha lesikhundla se-STC Major Group libonisa ulwazi oluhlangene kanye nobuchwepheshe bomphakathi wesayensi nobunjiniyela womhlaba wonke.

Amaphuzu okungena okuguqulwa kokuthunyelwa kwesifundo secala

Iziphakamiso kufanele zihlobane nephuzu elilodwa noma ngaphezulu kwamaphuzu ayisithupha okungena koguquko ahlonzwe ku-GSDR ka-2023, okugqamisa izindawo lapho isenzo esihlanganisiwe singasheshisa khona intuthuko kuma-SDG amaningi.

1. Inhlalakahle kanye namakhono abantu: Izibonelo eziqinisa impilo, imfundo, ukuvikelwa komphakathi noma ukulingana, futhi zibonisa ukuthi izinqubomgomo zokuzinza zithuthukisa kanjani inhlalakahle yabantu kanye nokuqina.

2. Umnotho ozinzile nonobulungiswa: Izinhlelo ezivumelanisa intuthuko yezomnotho nokusimama, okuhlanganisa izinguquko eziqondile, izindlela zomnotho ojikelezayo, ezezimali eziqhubekayo, kanye nezinhlelo zokusungula izinto ezintsha ezisekela ukukhula okubandakanya wonke umuntu.

3. Izinhlelo zokudla ezisimeme kanye namaphethini okudla okunempilo: Amaphrojekthi aguqula ukukhiqizwa kokudla, ukusatshalaliswa noma ukusetshenziswa kokudla, njengezolimo ezivuselelayo, izinhlelo zokudla ezimelana nesimo sezulu, ukunciphisa imfucuza yokudla noma ukudla okunempilo.

4. Ukususwa kwe-carbonization yamandla ngokufinyelela okubanzi: Amacala okusheshisa ukuthunyelwa kwamandla avuselelekayo, ukuthuthukisa ukusebenza kahle, ukwandisa ukufinyelela kwamandla ahlanzekile, noma ukusekela ukuguquka kwamandla kuphela ngezinqubomgomo nobuchwepheshe obusekelwe kwisayensi.

5. Intuthuko yasemadolobheni kanye neyasemadolobheni aseduze: Izibonelo zokuhlelwa kwedolobha okuhlanganisiwe, ukuhamba okusimeme, ingqalasizinda eqinile, izixazululo ezisekelwe emvelweni, noma ukuphathwa kwamanzi nomhlaba okuthuthukisiwe emadolobheni nasezifundeni ezizungezile.

6. Izinhlangano zemvelo zomhlaba wonke: Izinhlelo zokuvikela isimo sezulu, ukuhlukahluka kwezinto eziphilayo noma ulwandle ngokuphatha okusekelwe kwisayensi, izinhlelo zokuqapha, ukuvuselelwa kwesimiso semvelo noma ukubambisana okungaphezu kwemingcele.

Ukuqashelwa

Izifundo ezikhethiwe zizovezwa ephepheni lesikhundla se-STC Major Group sika-2026 se-HLPF, futhi ababhali bazokwaziswa ngokugcwele.


Oxhumana naye

Uma unemibuzo, sicela uxhumane:

James Waddell

James Waddell

Isikhulu Sesayensi kanye Nesikhulu Sokuxhumana se-ISC eNew York

Umkhandlu Wezesayensi Wamazwe Omhlaba

James Waddell

Isithombe ngu UJanesca on Unsplash