The 2023 SDG Summit yenzeka ngomhlaka-18-19 Septhemba 2023 eNew York.
Ibizwa njalo ngemva kweminyaka emine, Le Ngqungquthela ima njengokuhlangana kabusha kwenqubomgomo yomhlaba wonke ukuze kubuyekezwe inqubekelaphambili ekuzuzeni ikusasa elisimeme sabo bonke abantu.
INgqungquthela yalo nyaka ithatha izinqumo eziphusile njengoba iphawula uhhafu wosuku lomnqamulajuqu wokufeza i-Ajenda yowezi-2030 kanye neziNhloso zayo eziyi-17. Okulindelekile kuphezulu ukuze kuvuselele umuzwa wethemba, ithemba, kanye nomdlandla we-Ajenda ka-2030 - ikakhulukazi uma kubhekwa inqubekelaphambili ehamba kancane futhi engalingani. Kunjalo, iziphazamiso nezinxushunxushu eziningi zomhlaba eminyakeni yamuva ziyingxenye yecala lokunensa nokuhlehla kweminye yeMigomo - kodwa kusobala ukuthi izindlela eziningi azisetshenziswa ngendlela efanele ukwakha umfutho wangempela, ikakhulukazi isayensi.
Kusukela esimweni esiphuthumayo sezulu kanye nokunakekelwa kwezempilo kwendawo yonke, ekushintsheni kwamandla kanye nokuvikeleka kwamanzi, imizamo yesayensi yomhlaba wonke kanye nesayensi yokuxhasa ngemali kufanele iklanywe kabusha futhi ikhuliswe ukuze kuhlangatshezwane nezidingo eziyinkimbinkimbi zesintu kanye neplanethi. Ngaphandle kokubambisana okukhulu kwezesayensi, uxhaso olukhulu lwezimali, kanye nendlela eqhutshwa umgomo kanye neyokwehlukana kwezigwegwe, isayensi izoqhubeka nokusetshenziswa kabi ekulandeleni I-Ajenda yowezi-2030.
Njengoba nje umphakathi womhlaba usebenzise izindlela “zesayensi enkulu” ukwakha i-CERN kanye ne-Square Kilometer Array, kungaphezu kwesikhathi ukusebenzisa umqondo ofanayo ukuze kubhekwane kahle nezinselele zethu zokusimama.
Ukuphenyisisa Imodeli Yesayensi
I-International Science Council, 2023. Ukuphenyisisa imodeli yesayensi: imephu yomgwaqo eya emisebenzini yesayensi yokusimama, e-Paris, e-France, Umkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe. I-DOI: 10.24948/2023.08.
Njengamanje, imodeli yesayensi yendabuko, ebonakala ngokuncintisana okukhulu kanye nokuxhaswa ngezimali, ayinikezi ngokuqondile izidingo zethu eziphuthumayo zomphakathi nezikhona. Isayensi yokusimama idinga ukusebenzisana kakhulu, iholwe umgomo, futhi ekugcineni isebenze yonke indawo lapho idingeka khona. Lokhu kusho ukuthi bonke ababambiqhaza babumbane ekudaleni ngokubambisana nasekusetshenzisweni ngokubambisana kwezixazululo ezindabeni ezibambekayo zokusimama ezihlonzwe emazingeni asekhaya nawomhlaba. Lokhu kudinga imodeli entsha yesayensi ekwazi ukusekela isayensi ye-transdisciplinary kanye nemishini ngokuqinile nangokuqhubekayo emhlabeni jikelele.
Lolu shintsho aludingi nje kuphela ushintsho endleleni esenza ngayo isayensi, kodwa futhi luphakamisa ukuxhasa ngezimali isayensi ngendlela ehlukile. Izikhungo zezimali zamazwe ngamazwe, kanye nabaxhasi bezimali besayensi kazwelonke kanye ne-philanthropic kudingeka bahlele kabusha indlela ezisebenzisana ngayo nomkhakha wesayensi ukuze kuthuthukiswe amathuluzi amasha okuxhasa ngemali ukuze kuthuthukiswe ucwaningo olukhulu, olusebenzisanayo, nolwesikhathi eside oluholwa yinjongo.
Sekuyisikhathi sokusetha indinganiso entsha yokusebenza kwesayensi yokusimama - futhi Ingqungquthela isebenza njengesikhathi esibalulekile sokuqondisa kabusha imizamo yethu yesayensi emayelana nokusebenzisana, izinjongo eziqhutshwa umgomo, nezindlela ezintsha zokuxhasa ngemali. Ngokuqinisekile, ukuthola ikusasa elisimeme leplanethi yethu nezakhamuzi zayo kuwumsebenzi ofanele ukubhekwa njengomngcele olandelayo wesayensi.
Image by UDonald Giannatti on Unsplash.