bhalisela

Ukuhlanganisa isayensi kanye nokuphatha eLatin America naseCaribbean

I-ISC RFP-LAC, kanye ne-CEPAL, basebenzisana ukuqinisa iseluleko sesayensi yezomthetho kanye nokuphathwa okulindelekile.

Kuyo yonke iLatin America kanye neCaribbean, amaphalamende abhekene nenselele eyinkimbinkimbi kakhulu yokubhekana noshintsho olusheshayo lwezobuchwepheshe, imiphumela yesimo sezulu kanye nokushintsha kwabantu. Ukuze kuxazululwe lezi zinkinga ezithinta imingcele, abenzi bezinqumo badinga ukuqonda okusesikhathini, okusekelwe ebufakazini okungaphezu kokuphuthuma kwezepolitiki kwansuku zonke.

Esinyathelweni sokukhuthaza ubudlelwano besayensi yesifunda, I-Comisión Económica para América Latina y el Caribe (CEPAL) isiyiqaphelile ngokusemthethweni I-International Science Council Regional Focal Point for Latin America and the Caribbean (ISC RFP-LAC) njengomlingani weqhinga le- I-Red de las Comisiones de Futuro Parlamentarias, CEPAL (Inethiwekhi YamaKhomishini Esikhathi Esizayo EPhalamende) ipulatifomu yesifunda ezinikele ekufakeni ukuhlaziywa kwesikhathi eside kwesikhathi esizayo ekwenzeni izinqumo zomthetho kulo lonke elaseMelika.

Lo mfelandawonye ugcizelela ukuzibophezela okuhlanganyelwe ekwakheni amandla ezikhungo, ukufaka umbono kusengaphambili ngezinqubo zomthetho kanye nokuthuthukisa ukubusa okulindelekile kulo lonke isifunda.

Ukwandisa ukuxhumana kwesayensi nenqubomgomo neParlAmericas

Ukubambisana ne-CEPAL kwakha ngqo empumelelweni yohlelo lokuhlola izeluleko zomthetho oluhlanganisa isifunda i-ISC oluthuthukiswe ngokubambisana ne-ParlAmericas phakathi kuka-2025 no-2026. Lolu hlelo lwasungula indlela yokubonisana eqondile, yomuntu nomuntu exhumanisa amalungu ephalamende avela kulo lonke elaseMelika ne-ISC Regional. Uhlu Lochwepheshe kusukela kwisayensi yemvelo nezenhlalo. Ngokunikeza imibiko yesayensi ephendula ngokushesha, elungiselelwe ngesikhathi samafasitela abalulekile omthetho, iphrojekthi ibonise ukuthi ukulamula kwesayensi okusheshayo kungavala kanjani igebe phakathi kobufakazi bezemfundo kanye nokwenza izinqumo zephalamende.

Ukuthuthukisa uhlaka lwephalamende oluhlala njalo lwesayensi

Insika eyinhloko yalo mzamo wesifunda umsebenzi oqhubekayo eColombia. Ngohlelo olusekelwa ngabameli bomthetho uJennifer Pedraza, uDavid Racero noGuido Echeverri, iColombia ithuthukisa iProjekthi Ley No. 081 ka-2025 ukuze kusungulwe unomphela i- I-Comisión Legal ye-Ciencia, Tecnología, Innovación ne-Estudios de Futuro (IKhomishini Yezomthetho Yesayensi, Ubuchwepheshe, Ukusungula Izinto Ezintsha kanye Nezifundo Zesikhathi Esizayo) ngaphakathi kweCongress.

Ukuze kuqaliswe lolu hlelo, i-Colombian Academy of Exact, Physical and Natural Sciences (ACCEFYN), ngokubambisana ne-focal point yesifunda, ihlanganise i-National Directory of Experts, ihlanganisa ososayensi abangu-70 emaqenjini ayisikhombisa asebenzayo anezihloko. Laba ochwepheshe okwamanje baphothula izifinyezo zenqubomgomo eziyisikhombisa ezikhuluma ngemikhuba emikhulu yomhlaba wonke, okuhlanganisa ubuhlakani bokwenziwa, ukuguqulwa kwedijithali, ukuguquka kwesimo sezulu kanye nokuguquka kwabantu, ukuze kwethulwe ngokusemthethweni kwi-Colombian Congress kanye ne-Executive Branch.

Lolu hlobo lusebenza njengohlelo lokubuyekezwa kontanga kanye nokuhlanganiswa namanye amaphalamende esifunda, okuhlanganisa iChile, i-Uruguay kanye neDominican Republic.

Izinto eziza kuqala ekubambisaneni kwesifunda

Ubambiswano oluhlanganisiwe phakathi kwe-CEPAL kanye ne-ISC RFP-LAC luzogxila ezisekelweni ezintathu zamasu:

  • Iseluleko somthetho esisekelwe ebufakazini: Ukwandisa amamodeli okulamula esayensi phakathi komuntu nomuntu kuzo zonke iziphalamende zesifunda ukuze kunikezwe ukwesekwa okusheshayo ngesikhathi sezingxoxo zesishayamthetho ezisebenzayo.
  • Ukwakhiwa kwamakhono kanye nokuqeqeshwa kokubuka izinto kusengaphambili: Ukubambisana namapulatifomu esifunda kanye nezihlalo zezemfundo ukuze kuhlinzekwe ukuqeqeshwa okukhethekile ekubuseni okulindelwe, ukubona kusengaphambili amasu kanye nokushintsha kwezibalo zabantu kubeluleki bephalamende.
  • Usizo lobuchwepheshe oluqondisiwe kuma-megatrends: Ukuvuselela amaqembu asebenzayo akhethekile ukusekela izinhlaka zomthetho ezisafufusa, njengokuphathwa kobuhlakani bokwenziwa kanye nokwamukelwa kobuchwepheshe bokuziphatha, obuhambisana nezicelo ezithile zezwe (isb., umthetho we-AI ozayo waseParaguay).

Ngibheka phambili

Njengoba i-Parliamentary Future Commissions Network ilungiselela Ingqungquthela Yesifunda Yesithathu YamaKhomishini Esikhathi Esizayo EPhalamende, ehlelwe ngokubambisana yi-CEPAL kanye ne-ParlAmericas, i-ISC RFP-LAC iyaqhubeka nokusekela ukubambisana kwesayensi okuvulekile, okubandakanya wonke umuntu kanye nokulingana. Endaweni ebalulekile yesifunda, ukuqinisekisa ukuthi izinqumo zomthetho zisekelwe ebufakazini obuqinile besayensi kusalokhu kuyisidingo esibalulekile sentuthuko esimeme kanye nokuqina kwentando yeningi kulo lonke elaseLatin America naseCaribbean.

Funda isimemezelo esisemthethweni ku-CEPAL Portal.


Isithombe ngu ICarolina Gomes on Unsplash

Hlala unolwazi lwakamuva ngezincwadi zethu zezindaba