Kuyo yonke iLatin America kanye neCaribbean, amaphalamende abhekene nenselele eyinkimbinkimbi kakhulu yokubhekana noshintsho olusheshayo lwezobuchwepheshe, imiphumela yesimo sezulu kanye nokushintsha kwabantu. Ukuze kuxazululwe lezi zinkinga ezithinta imingcele, abenzi bezinqumo badinga ukuqonda okusesikhathini, okusekelwe ebufakazini okungaphezu kokuphuthuma kwezepolitiki kwansuku zonke.
Esinyathelweni sokukhuthaza ubudlelwano besayensi yesifunda, I-Comisión Económica para América Latina y el Caribe (CEPAL) isiyiqaphelile ngokusemthethweni I-International Science Council Regional Focal Point for Latin America and the Caribbean (ISC RFP-LAC) njengomlingani weqhinga le- I-Red de las Comisiones de Futuro Parlamentarias, CEPAL (Inethiwekhi YamaKhomishini Esikhathi Esizayo EPhalamende) ipulatifomu yesifunda ezinikele ekufakeni ukuhlaziywa kwesikhathi eside kwesikhathi esizayo ekwenzeni izinqumo zomthetho kulo lonke elaseMelika.
Lo mfelandawonye ugcizelela ukuzibophezela okuhlanganyelwe ekwakheni amandla ezikhungo, ukufaka umbono kusengaphambili ngezinqubo zomthetho kanye nokuthuthukisa ukubusa okulindelekile kulo lonke isifunda.
Ukubambisana ne-CEPAL kwakha ngqo empumelelweni yohlelo lokuhlola izeluleko zomthetho oluhlanganisa isifunda i-ISC oluthuthukiswe ngokubambisana ne-ParlAmericas phakathi kuka-2025 no-2026. Lolu hlelo lwasungula indlela yokubonisana eqondile, yomuntu nomuntu exhumanisa amalungu ephalamende avela kulo lonke elaseMelika ne-ISC Regional. Uhlu Lochwepheshe kusukela kwisayensi yemvelo nezenhlalo. Ngokunikeza imibiko yesayensi ephendula ngokushesha, elungiselelwe ngesikhathi samafasitela abalulekile omthetho, iphrojekthi ibonise ukuthi ukulamula kwesayensi okusheshayo kungavala kanjani igebe phakathi kobufakazi bezemfundo kanye nokwenza izinqumo zephalamende.
Insika eyinhloko yalo mzamo wesifunda umsebenzi oqhubekayo eColombia. Ngohlelo olusekelwa ngabameli bomthetho uJennifer Pedraza, uDavid Racero noGuido Echeverri, iColombia ithuthukisa iProjekthi Ley No. 081 ka-2025 ukuze kusungulwe unomphela i- I-Comisión Legal ye-Ciencia, Tecnología, Innovación ne-Estudios de Futuro (IKhomishini Yezomthetho Yesayensi, Ubuchwepheshe, Ukusungula Izinto Ezintsha kanye Nezifundo Zesikhathi Esizayo) ngaphakathi kweCongress.
Ukuze kuqaliswe lolu hlelo, i-Colombian Academy of Exact, Physical and Natural Sciences (ACCEFYN), ngokubambisana ne-focal point yesifunda, ihlanganise i-National Directory of Experts, ihlanganisa ososayensi abangu-70 emaqenjini ayisikhombisa asebenzayo anezihloko. Laba ochwepheshe okwamanje baphothula izifinyezo zenqubomgomo eziyisikhombisa ezikhuluma ngemikhuba emikhulu yomhlaba wonke, okuhlanganisa ubuhlakani bokwenziwa, ukuguqulwa kwedijithali, ukuguquka kwesimo sezulu kanye nokuguquka kwabantu, ukuze kwethulwe ngokusemthethweni kwi-Colombian Congress kanye ne-Executive Branch.
Lolu hlobo lusebenza njengohlelo lokubuyekezwa kontanga kanye nokuhlanganiswa namanye amaphalamende esifunda, okuhlanganisa iChile, i-Uruguay kanye neDominican Republic.
Ubambiswano oluhlanganisiwe phakathi kwe-CEPAL kanye ne-ISC RFP-LAC luzogxila ezisekelweni ezintathu zamasu:
Njengoba i-Parliamentary Future Commissions Network ilungiselela Ingqungquthela Yesifunda Yesithathu YamaKhomishini Esikhathi Esizayo EPhalamende, ehlelwe ngokubambisana yi-CEPAL kanye ne-ParlAmericas, i-ISC RFP-LAC iyaqhubeka nokusekela ukubambisana kwesayensi okuvulekile, okubandakanya wonke umuntu kanye nokulingana. Endaweni ebalulekile yesifunda, ukuqinisekisa ukuthi izinqumo zomthetho zisekelwe ebufakazini obuqinile besayensi kusalokhu kuyisidingo esibalulekile sentuthuko esimeme kanye nokuqina kwentando yeningi kulo lonke elaseLatin America naseCaribbean.
Funda isimemezelo esisemthethweni ku-CEPAL Portal.
Isithombe ngu ICarolina Gomes on Unsplash