bhalisela

Isayensi e-UN ngo-2026: Maka ikhalenda lakho

UMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe usebenzisana eduze naMalungu e-ISC kanye nozakwethu ukusiza ukuqinisa ukusebenzisana kwenqubomgomo yesayensi kanye nokuthathwa kwezinqumo okunolwazi ngobufakazi emhlabeni jikelele. Nakhu okufanele ukubuke e-UN ngo-2026 nokuthi ungazibandakanya kanjani.

Umfutho ozungeze ukuxhumana kwenqubomgomo yesayensi ohlelweni lwe-UN ubulokhu ukhula eminyakeni yamuva nje. Ekuthuthukisweni okuyingqophamlando, i Isivumelwano Sekusasa, eyamukelwa ngoSepthemba 2024 abaholi bomhlaba bamazwe angu-193, yanikezela isahluko sonke kwezesayensi, ubuchwepheshe, ukusungula izinto ezintsha, kanye noguquko lwedijithali. Lesi Sivumelwano sathembisa “isiqalo esisha sokusebenzelana kwezizwe ngezizwe,” siphawula ukuthi “Intuthuko olwazini, isayensi, ubuchwepheshe kanye nokusungula izinto ezintsha kungaletha impumelelo ekusaseni elingcono nelisimeme kakhudlwana lawo wonke umuntu.

Kuwo wonke u-2025, isayensi iqhubekile nokubamba iqhaza ezinqubweni nakwimiphumela emikhulu ye-UN ngo-2025, kusukela kumadokhumenti afana no-2025. I-Compromiso de Savilla, lo Isimemezelo Songqongqoshe Senkundla Yezepolitiki Yezinga Eliphezulu Yowezi-2025 Yentuthuko Esimeme, Kanye I-Awaza Political Declaration, ekusungulweni kwakamuva kwe Iphaneli yeSayensi Ezimele Yomhlaba Wonke ku-Artificial Intelligence.

Nokho okuningi akukaqinisekwa ekushintsheni kwenqubomgomo yesayensi yomhlaba. I-UN isendaweni engazinzile phakathi kwezingxabano zezwe, izinselelo zomnotho, kanye nenkinga yokwethenjwa komphakathi ezikhungweni zomhlaba. Ukwesekwa kusalokhu kuphezulu ukuze kwethulwe iSivumelwano Sekusasa, kodwa impumelelo incike ekuletheni ngempumelelo ezingeni lezwe, lapho ukutholakala kwezeluleko zesayensi ukuze kusekelwe ukuqaliswa okusekelwe kobufakazi kuhlala kungalingani.

Kwa-UNHQ, Amazwe Angamalungu abhekela ezingxoxweni Uguquko lwe-UN okuhlelelwe ekuqaleni kuka-2026 ukuphendula i Isinyathelo se-UN80, okungaqinisa noma kwenze buthaka amandla e-UN okuxhumana kwenqubomgomo yesayensi.

Kuphinde kubonakale ukuthi iyiphi inkomba inqubo ezayo yokukhetha a Unobhala-Jikelele omusha we-UN ngo-2026 kuzothatha, nokuthi abazongenela ukhetho bazobheka yini ukwandisa ifa likaNobhala-Jikelele u-Guterres ekukhuthazeni indima yesayensi kuNobhala we-UN nakulo lonke uhlelo lwe-UN.

Khonamanjalo, izingxoxo ezingakahleleki ziyaqhubeka ukuze kuqalwe ukuhlela izifundo ze ikusasa le-ajenda yentuthuko esimeme, okuhlanganisa indima yesayensi ekusethweni kwe-ajenda, ukwakhiwa kwenqubomgomo, ukusetshenziswa, nokubuyekezwa - nakuba ukuxoxisana okusemthethweni "ku-ajenda yangemuva kuka-2030" akulindelekile ukuthi kuqale kuze kube ngu-2027.

I-ISC izobe ilandela lezi zinqubo kanye nezinye eduze ukuze kutholakale amathuba okuqinisa ukuxhumana kwenqubomgomo yesayensi kanye nokubandakanya umphakathi wezesayensi emhlabeni wonke ezingxoxweni ze-UN.

Ngaphezu kwalokho, nansi eminye yemicimbi ebalulekile ye-UN i-ISC ezolungiselela yona ngo-2026:

  • I-ECOSOC Partnership Forum, 27 January (eNew York)
    I-ISC isekela iForamu njengomxhumanisi we I-UN Science & Technology Major Group kanye NeQembu Lokweluleka Lababambiqhaza Abaningi leForamu Yobambiswano ye-ECOSOC yowezi-2026. UMkhandlu uzobe usendaweni yesigungu usiza ukuqhubekisela phambili ubudlelwano benqubomgomo yesayensi nenqubomgomo kanye nokweseka imicimbi yenqubomgomo yesayensi.
  • Iforamu ye-UN STI, 6-7 May (New York)
    Iforamu yaminyaka yonke ye-STI ihlanganisa ndawonye ososayensi, abenzi bezinqubomgomo, nabanye ababambiqhaza ukuze basebenzise i-STI kuma-SDG. Njengoba njalo ngonyaka, i-ISC izohlanganisa ochwepheshe abavela ebulungwini bayo kanye namanethiwekhi ukuze bafake isandla ezingxoxweni ezisemthethweni zeSithangami Se-STI njengezikhulumi, yethule izitatimende zokusebenzisa ngempumelelo isayensi ukuze kusheshiswe intuthuko esimeme, futhi babambe iqhaza emicimbini eseceleni.
  • Ingqungquthela Yomhlaba YeNgqungquthela Yezolwazi (i-WSIS) ka-2026, 6-10 Julayi (Geneva) I-WSIS Forum isebenza njengeplatifomu ephakathi yababambe iqhaza abaningi enikwe igunya lokuthuthukisa ukusetshenziswa kwe-WSIS Action Lines nokusekela ukubambisana kwedijithali emhlabeni jikelele. I-ISC kanye ne-CODATA zizohlanganisa ochwepheshe ku-a Iseshini ukuhlola ukuthi i-AI ikwakha kanjani kabusha ukukhiqizwa kolwazi, ukuphathwa kwedatha, kanye nokwethemba isayensi, kugxilwe kakhulu emiphumeleni ye-Global South.
  • Inkundla Yezepolitiki Yezinga Eliphezulu Ye-UN Yentuthuko Esimeme, 6-15 Julayi (eNew York)
    I-ISC inikela minyaka yonke emicimbini yenqubomgomo yesayensi kulo lonke I-HLPF. Hlala ubheka imininingwane, okuhlanganisa amathuba okuzibandakanya kanye nemininingwane ku- Usuku Lwesayensi lwe-HLPF.
  • I-Global Dialogue on AI Governance, 6-7 Julayi (Geneva)
    Ngemuva kokuphromotha ikholi evulekile ye- Iphaneli Yesayensi Yamazwe Ngamazwe Ezizimele ku-AI kumanethiwekhi ayo, i-ISC ilandela i-Global Dialogue yokuqala yokusiza ekuqinisekiseni ukuzibandakanya okuqinile komphakathi wesayensi womhlaba wonke ukuze kuthuthukiswe ikusasa ledijithali elivulekile, eliphephile nelibandakanyayo.
  • Iviki Lezinga eliphezulu le-UN General Assembly, 8-22 Septhemba (eNew York)
    I-ISC izophinde isebenze e-UNHQ ukuze isekele ukuthathwa kwezinqumo okunolwazi ngobufakazi futhi isize ekuqinisekiseni ukuzibandakanya okuphusile komphakathi wesayensi womhlaba.
  • UNFCCC COP31, 9-2 Novemba (e-Antalya)
    Hlala ubhekile ukuze uthole imininingwane ngokuzibandakanya kwe-ISC, kulandela kusukela ku- Umsebenzi we-ISC e-COP30 eBelém.
  • I-UN Water Conference, 2-4 Disemba (UAE)
    I-ISC yakhela phezu kwe ukuxoxisana kwangaphambilini neNgqungquthela Yamanzi Ye-UN ka-2023 ukusekela izixazululo ezisebenzisekayo, ezisekelwe kwisayensi ukubhekana nezinselele eziphathelene namanzi.

Amalungu e-ISC akhuthazwa ukuthi abelane ngezinhlelo zokubamba iqhaza kunoma yimuphi wale micimbi ye-UN nezinqubo ezihlobene, futhi agqamise umsebenzi ofanelekile ongathuthukiswa ngeminikelo ye-ISC kule micimbi. Sicela usithinte ku [i-imeyili ivikelwe]

I-ISC ibheke ngabomvu ukuqhubeka nokusebenzisana ukuze kuthuthukiswe izinqumo ezinolwazi ngobufakazi ngo-2026—futhi, phakathi kwezinkinga eziningi kanye noguquko, ukukhuthaza isisekelo esiqinile sesayensi sekusasa le-multilateralism.


Isithombe ngu U-Eric Rothermel on Unsplash