bhalisela

Izingxoxo zesivumelwano sokungcoliswa kwepulasitiki ziyaqhubeka

Ngemuva kweminyaka yokungaxoxisani kahle, umhlangano ka-2022 I-UN Environment Assembly Isinqumo sokulawula ukungcoliswa kwepulasitiki sibonakala sithole umfutho omusha. Ukhetho UNgqongqoshe uJulio Cordano njengoSihlalo omusha weKomidi Lokuxoxisana Lamazwe Ngamazwe (INC) mayelana Nokungcola Kwepulasitiki ngoFebhuwari 2026 kuphawule isigaba esinqumayo - futhi esingaba nesiphetho - esivumelwaneni sesivumelwano samazwe ngamazwe esibopha ngokomthetho mayelana nokungcola kwepulasitiki, okuhlanganisa nemvelo yasolwandle.

Phakathi kuka-27 no-30 Septhemba 2026, iziNhloko zeZithunywa (ama-HOD) zihlanganele umhlangano ongahlelekile ubuso nobuso eThailand - okwesibili kusukela ngoJuni - ukuhlanganisa izindawo zokuhlangana nokuhlonza izixazululo zokuhlanganisa ngokusekelwe ku- Usizo Ezingxoxweni umbhalo olungiselelwe nguSihlalo. Lo mbhalo umelela ukubhekisela okungakahleleki okuhlose ukukhombisa izinkinga eziye zacatshangelwa futhi zaxoxwa ngohulumeni emihlanganweni ye-INC edlule. Umhlangano eBangkok kulindeleke ukuthi udale ukuphindaphinda kwesibili kwe-Aid - umbhalo okungenzeka ukuthi uzoxoxwa ngawo ngesikhathi se-INC-5.4 ngoMashi 2027.

Kuqondiswa ngu ukuguquguquka kanye nokusebenza kahle, i-INC ilwela ukwakha indawo efanayo phakathi kwezithunywa, njengoba izindaba ezibalulekile zesivumelwano zingakaxazululwa. Okuphawuleka kakhulu ukuthi ububanzi besivumelwano ngokwaso buphikisana kakhulu, kanti kusamele kwakhiwe ukuvumelana mayelana nokufakwa kokukhiqizwa kwepulasitiki esivumelwaneni. Ezinye izindawo eziphikisanayo, okuhlanganisa ukuvinjelwa kwamakhemikhali akhathazayo kanye nokudalwa kwezindlela zezimali zokubambisana kwamazwe ngamazwe, kuzoba yisihluthulelo sokufinyelela umbhalo okuvunyelwene ngawo.

Ubufakazi besisekelo esivumelana ngaso

UMkhandlu Wezesayensi Wamazwe Ngamazwe uvuselele ukuzibophezela kwawo ekuletheni izeluleko zesayensi kumalungu eKomidi kanye nababambiqhaza abafanele. Iqembu Lochwepheshe be-ISC mayelana Nokungcola Kwepulasitiki, elasungulwa ngo-2024 ukusekela ukuthuthukiswa kwethuluzi eliphelele elisekelwe kwisayensi, ngempela selithumele imibono ebhaliwe ehlanganisiwe ngaphambi komhlangano eBangkok. Ngokuhambisana izitatimende, izifinyezo zenqubomgomo futhi imibiko Njengoba kwabekwa phambili kusukela ekuqaleni kwenqubo ePunta del Este (INC-1), i-Expert Group ihlanganyele imibono ngalokho ekubheka njengezinye zezinkinga zobuchwepheshe eziphuthumayo kakhulu ezingakaxazululwa yilo mbhalo wamanje:       

  • Ububanzi besivumelwano kufanele bucabangele ukuthi ukwanda kwemikhiqizo yepulasitiki kudala kanjani amazinga akhulayo okungcola kwepulasitiki ngokungalingani. Ucwaningo lubonisa ukuthi indlela yokujikeleza impilo yonke yokulawula ipulasitiki, okuhlanganisa nezinyathelo ezisezingeni eliphezulu, iyona engabizi kakhulu, ebhekana nezimbangela kanye nemiphumela ngendlela ephumelelayo.
  • Ubufakazi ngemiphumela yokungcoliswa kwepulasitiki, kuyo yonke impilo yayo, empilweni yabantu kanye nemvelo buzohlanganiswa ekwakhiweni kwesivumelwano. Lesi sivumelwano kufanele sisekelwe amalungelo abantu, ikakhulukazi ilungelo lempilo, ilungelo lendawo enempilo kanye namalungelo ezingane kanye nemiphakathi yabantu bomdabu emhlabeni jikelele.
  • Izindlela zokuqapha kumele zakhiwe ukuze zinikeze ulwazi futhi zihambisane nokuhlolwa okwenziwa njalo ngezikhathi ezithile, ukuhlinzeka ngemininingwane ebalulekile yokuhlola inqubekela phambili kanye nokusebenza kahle kwesivumelwano. Lokhu kudinga ukusungulwa kwezinqubo zomhlaba wonke kanye nezinqubo ezijwayelekile, izinhlelo zedatha ezivulelekile kanye nesikhungo sedijithali somhlaba wonke ngaphansi komzimba wamazwe ngamazwe ukuhlanganisa idatha yomjikelezo wokuphila.

Ukusungula isikhombimsebenzisi sesayensi-inqubomgomo-umphakathi

Okubaluleke kakhulu, nokho, Iqembu Lochwepheshe liphinde lagcizelela isidingo sokudala indlela eqinile yokusebenzisana kwesayensi-inqubomgomo-nomphakathi (i-SPI). kanye nokusungula ipulatifomu yesayensi esemthethweni ngaphansi kwe-INC Secretariat. Ngaphambi kokuvikela ukuhlanganiswa kokufakwa kwesayensi nobuchwepheshe ekuthathweni kwezinqumo nasekusetshenzisweni kwesivumelwano, i-SPI iphendula kokubili ezidingweni ezisheshayo zokuklama isivumelwano esisebenzayo kanye nezidingo zokuqaliswa kokuqapha okuqhubekayo, ukubika kanye nokuhlola. Ukusekela i-SPI ehlanganisiwe ukuqoqa ulwazi, okusho ukuhlanganiswa kwemibono kanye nobufakazi besayensi ngokusebenzisa amanethiwekhi, imiphakathi yokusebenza kanye nezindawo zemvelo. I-SPI ehlanganisiwe ekugcineni iphendula esidingweni solwazi olusebenzisekayo.

Phakathi kwezakhiwo ezikhona ezahlukahlukene, imisebenzi kanye namazinga okufakwa kwe-SPI ezikhungweni, i-ISC ikhuthaza izimiso eziyisithupha okungaqinisekisa ukusebenza kahle kwenhlangano yesayensi kanye nokwamukelwa kwezeluleko ezinikezwa ngababambiqhaza abahlukahlukene. Lezi zimiso zifaka phakathi ukuzimela, indlela eqhutshwa yizidingo kanye negxile emiphumeleni, ukufundisana phakathi kwabantu, ukuvuleleka, ukubambisana nezinye izinhlelo ezikhona, ukufunda kanye nokuzindla. Ohlakeni lohlelo lokuphatha ulwazi oluhlanganisa amabhizinisi amaningi, ukuxhumana phakathi kwesayensi, inqubomgomo kanye nomphakathi okubonisa lezi zimiso kuvumela ukuxhumanisa ukukhiqizwa kolwazi nokwenza izinqumo kanye nokuqinisekisa ukuthi ukusetshenziswa kwesivumelwano kuhlala kusemthethweni futhi kusebenza kahle ngokuhamba kwesikhathi.

Ithuba elivulekayo

Ngaphambi kwalesi sigaba esibalulekile sezingxoxo kanye nesikhathi sokuhlangana ngaphambi kwe-COP1, i-ISC ifuna ukuqinisa isisekelo sesayensi esitholakalayo. Ngenxa yalesi sizathu, I-ISC iqalise isicelo seminikelo, ihlose ukuhlanganisa ubuchwepheshe nolwazi olufanele kuzo zonke izigaba, izifunda kanye nemikhakha mayelana nokungcoliswa kwepulasitiki. Umgomo wayo ukuqoqa ubufakazi besayensi obusesikhathini, obufanele ukudala isikhungo solwazi kanye nomphakathi wokusebenza ozosekela iQembu Lochwepheshe, kanye nokusebenzisana nochwepheshe ababalulekile ukuze bahlanganyele nezithunywa zamazwe ukuze bathole izeluleko zenqubomgomo eziqondiwe. Ohlakeni locingo, kuzohlelwa i-webinar ne-INC Secretariat ngo-Okthoba. Isikhathi sokugcina socingo singama-23 Okthoba 2026.


Isithombe ngu UMuhammad Yasir on Unsplash

Hlala unolwazi lwakamuva ngezincwadi zethu zezindaba