bhalisela

I-ISC Fellows Incwadi eya kumphakathi wezesayensi ngesikhathi seNgqungquthela Yekusasa

Ngokulindela okuzayo Ingqungquthela ye-UN Yekusasa, lo I-ISC Fellows umphakathi, oholwa nguSihlalo we-ISC Fellowship UMkhandlu, uDkt. Terrence Forrester, wabhala Incwadi eya kumphakathi wesayensi egcizelela indima ebalulekile yososayensi ekwakheni izindlela eziya ekusaseni elisimeme.

Inguqulo efushanisiwe ye-Letter, "UN Pact for the Future: Ososayensi kumele bakhuphuke ukuze basheshise izinjongo zokusimama," yanyatheliswa ngo. Nature* Umqulu 633 Ikhishwe 8030 ngomhlaka 19 Septhemba 2024.

Encwadini, uForrester uveza ukubaluleka kweNgqungquthela YeZizwe Ezihlangene Yekusasa eNew York, eyigcizelela njengethuba eliyingqayizivele lokuvuselela imizamo yokuletha ukuthula emhlabeni wonke nentuthuko esimeme futhi igcizelela ukuthi ukuhlukana okukhulayo kwezombusazwe kubangela usongo empumelelweni yale ngqungquthela. Uphinde agqamise indima ebalulekile isayensi engayidlala ekuvaleni lokho kwehlukana futhi abize ukusebenzelana okukhulu phakathi kosopolitiki nososayensi, ikakhulukazi ekusekeleni Isivumelwano Sekusasa, lo I-Global Digital Compact futhi I-Declaration on Future Generations

Incwadi Egcwele

NjengoSihlalo we-International Science Council (ISC) Fellowship ngimele umphakathi wososayensi abazibophezele ekuthuthukiseni isayensi ukuze kuzuze umphakathi emhlabeni wonke, nginelungelo lokubhala ngalesi sikhathi esibalulekile emlandweni ngaphambi kweNgqungquthela Ye-UN Yekusasa - umcimbi osezingeni eliphezulu lapho kuzohlangana khona abaholi bomhlaba. Njengoba icatshangwa njengethuba elilodwa esizukulwaneni sokusetha kabusha ukubambisana komhlaba wonke kanye nokuvuselelwa kwezenzo zethu ekuthuthukisweni okusimeme nokuthula, impumelelo yakhona isengozini ngenxa yokwehlukana kwezombusazwe okukhulayo. Ukuqinisekisa ukuthi iNgqungquthela iyasifeza isithembiso sayo, akufanele ihlale ithule endaweni yezokuxhumana; kunalokho, kufanele kube ubizo olucacile emphakathini wesayensi ukuze ulungiselele futhi unikeze ubuchwepheshe bethu nezisombululo ezintsha zezinselele zanamuhla. Njengoba singososayensi, siyazi ukuthi ukuphela kwendlela ngokusebenzisa izinselele zomhlaba eziyinkimbinkimbi ukwenza izinqumo ezinobufakazi. Siyazi futhi ukuthi isayensi ingaba i-linchpin evala ukuhlukana komhlaba. Ngakho-ke igalelo lethu libalulekile uma sifuna ukuqinisekisa ukuthi izinqumo zisekelwa isayensi engcono kakhulu etholakalayo. Kodwa-ke, indlela umlando obheka ngayo iNgqungquthela ngeke incike kuphela kulokho okwenzeka eNew York ngoSepthemba, kodwa nokuthi imibono nezithembiso ezikhiqizwa yiNgqungquthela ziphendulwa kanjani. Kulapha lapho thina, umphakathi wesayensi yomhlaba wonke, sizodlala indima yethu ebaluleke kakhulu.

Ukubambisana okuphumelelayo emhlabeni wonke akukaze kube yinto ebaluleke kakhulu ekusindeni kwethu kodwa kusalokhu kunzima ngendlela engavamile emkhathini wokungathembani nezakhiwo zakudala. Le ngqungquthela izofinyelela umvuthwandaba ngokwamukela iSivumelwano Sekusasa, esizofaka i-Global Digital Compact kanye neSimemezelo Sezizukulwane Ezizayo. Ngokuhlangene, le mibhalo iveza umbono womhlaba wonke wokusebenzisa isayensi nobuchwepheshe ukuze kube nomhlaba ozinzile nonobulungiswa. Kufanele sibambe iqhaza ekufezekiseni lo mbono.

Njengoba sisondela kulesi sigameko esiyingqopha-mlando, ososayensi abavela kuyo yonke imikhakha kufanele bazilungiselele ukuxoxisana naMazwe Angamalungu kanye nabanye ababambiqhaza. Izingqinamba ezihilelekile - kusukela ekuguquguqukeni kwesimo sezulu kanye nokulahleka kwezinhlobonhlobo zezinto eziphilayo kuya ekuvikelekeni kokudla kanye nempilo yomphakathi - zidinga uhlobo olusha lwesayensi ye-transdisciplinary esekelwe kumishini. Njengengxenye yemizamo yayo yokumela umphakathi wezesayensi nobuchwepheshe e-UN, i-ISC isivele yabelane ngezifundo zezehlakalo ezisekelwe ezweni lapho ochwepheshe besayensi kanye nabadayisi bolwazi benikeze imininingwane ecacile nesebenzayo esiza ekuhleleni ukungenelela kwenqubomgomo kanye nezindlela eziguqulayo zokusimama.

Ngalezi zifundo zecala kanye nezibonelo ezengeziwe zesayensi ye-transdisciplinary esebenzayo, sibonise ukuthi i-STI iyisibani esibalulekile sethemba, sihlinzeka ngamathuluzi namasu anokusheshisa okusekelwe ebufakazini benqubekelaphambili kuma-SDG amaningana. Manje sidinga ukukukhuphula lokhu ngokuqhubekayo ngokuqinisekisa ukuthi ubuchwepheshe kanye nokusungula izinto kuseqhulwini ekusetshenzisweni okufanele kwama-SDG. Lokhu kungafezwa ngokusebenzisana nokwakhiwa kolwazi lwesayensi, ukweluleka, nokubambisana kwezinhlaka ezahlukene.

Kungakho uMkhandlu Wesayensi Yamazwe Ngamazwe usendleleni eshibhile yokuhlola “indlela enkulu yesayensi” ezinseleleni zokusimama, njengoba umeme amanoveli, izinhlangano ezintsha, ezihlangene, kanye nabaxhasi bezimali abanombono, ukuthi badizayine futhi baqale. Izinjongo Zesayensi Zokusimama. Lezi zinhlelo ezifisayo zizodinga indlela yokuxhumana nomphakathi wonke, okuhlanganisa nokubiza ososayensi esenzweni ukuze babe yingxenye yesixazululo.

Fellow bososayensi, umhlaba ubhekene nokwehlukana okukhulayo, izingxabano, kanye ne-polycrisis, futhi thina njengososayensi sinendima ebalulekile okufanele siyidlale. Masizilungiselele futhi sitholakalele usizo kulabo abaphambili ekuthathweni kwezinqumo nokwenza, kusukela kohulumeni basekhaya kanye nezinhlangano zomphakathi kuya kubaholi be-UN namaZwe angamaLungu, kokubili phakathi neNgqungquthela Yesikhathi Esizayo nasezinyangeni neminyaka ezayo. Le Ngqungquthela isinika indlela yokwethula ukuqinisa indima yomphakathi wesayensi. Sengathi singasebenzisa leli thuba ekuqinisekiseni ukuthi isayensi ihlala ihamba phambili ekulungiseni izinkinga zesintu kanye neplanethi. Ngokubambisana, singafinyelela ikusasa elisimeme neliqinile.

UDkt. Terrence Forrester

Usihlalo we-ISC Fellowship Umkhandlu

I-ISC Fellows Incwadi eya kumphakathi wezesayensi ngesikhathi seNgqungquthela Yekusasa

Thwebula

I-ISC Fellows umphakathi

I-ISC Fellows zihlanganisa ososayensi abavelele, onjiniyela nabaholi bemicabango abavela emkhakheni wenqubomgomo yesayensi abenze igalelo elimangalisayo ekuqondeni nasekuzibandakanyeni nesayensi. I Fellowship kuwudumo olunikezwa labo abalwela isayensi emphakathini nasekwenziweni kwenqubomgomo.

I-ISC Fellows abavela emhlabeni wonke babelane ngemicabango yabo ukuze basekele Le ncwadi kanye nethemba labo lokuthi Ingqungquthela Yesikhathi Esizayo eyake yaba khona izoletha indlela yomhlaba onobulungisa, olinganayo futhi osimeme. Zitholele imininingwane yabo ebalulekile kule mephu yomhlaba esebenzisanayo.

Izinjongo Zesayensi Zokusimama

UMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe usendleleni eshibhile yokuvivinya “indlela enkulu yesayensi” ezinseleleni zokusimama, njengoba umeme inoveli, izinhlangano ezintsha, ezisebenzisanayo, kanye nabaxhasi bezimali abanombono, ukuba badizayine futhi baqalise Imishini Yesayensi Yokusimama. Lezi zinhlelo ezifisayo zizodinga indlela yokuxhumana nomphakathi wonke, okuhlanganisa nokubiza ososayensi esenzweni ukuze babe yingxenye yesixazululo. Funda kabanzi mayelana ne- I-Science Missions for Sustainability efakwe ohlwini olufushane.

I-ISC eNgqungqutheleni Yekusasa

Zitholele ukuzibandakanya kwe-ISC eNgqungqutheleni ye-UN Yekusasa, ithuba elivela kanyekanye lokuthuthukisa ukubambisana kwezizwe ngezizwe ezinseleleni ezibalulekile futhi siqhubekele ohlelweni lwe-UN oluvuselelwe olusethubeni elingcono lokuba nomthelela omuhle ezimpilweni zabantu.

I-ISC isebenza ngokubambisana nezinhlangano ezimbalwa ze-UN, ama-NGO, namaZwe angamaLungu ukuhlela imicimbi eseceleni yenqubomgomo yesayensi yoSuku Lokusebenza okulindeleke ukuthi luhlelwe ngaphambi kweNgqungquthela Yekusasa, zingama-21 kuMandulo wezi-2024.

Izitatimende zangaphambilini ezivela ku-ISC Fellows

I-ISC Fellows wethula i-ISC's position paper for the 2023 Iforamu Yezepolitiki Yezinga Eliphezulu Ye-UN, ekhuthaza ushintsho oluphuthumayo olubheke ekuhlanganisweni kanye nokwamukela ukuxhumana kwama-SDG nezinhlaka zenqubomgomo yomhlaba.

Ukuhlenga nokuhlanganisa i-Global Agenda: Ukuhlanganisa Isayensi Nobuchwepheshe ngokuphumelelayo

Iphepha lesikhundla leSithangami Sezepolitiki Sezinga Eliphakeme lango-2023, elilungiswe yi-ISC Fellows.


Disclaimer

Imibono eyethulwa yi-ISC Fellows kumephu esebenzisanayo kukhona iminikelo yomuntu ngamunye, futhi ayibonisi izindinganiso nezinkolelo zoMkhandlu Wesayensi Wamazwe Ngamazwe.

* Ukuze ufunde incwadi, kufanele ube ne Nature ukubhalisa, noma ukuthola okwengeziwe, thintana noMqondisi Wezokuxhumana we-ISC, Alison Meston.